Jongens en meisjes verschillen in prestaties bij wiskunde en lezen.

De resultaten van een grootschalig onderzoek dat recent is gepubliceerd in het online tijdschrift PLOS ONE laten overduidelijk zien dat er een verschil is tussen de prestaties van jongens en meisjes wanneer er wordt gekeken naar wiskunde en lezen.

Sex Differences in Mathematics and Reading Achievement Are Inversely Related: Within- and Across-Nation Assessment of 10 Years of PISA Data

De naar het Nederlands vertaalde samenvatting:

Wij hebben een decennium aan data verzameld door het ‘Program for International Student Assessment” (PISA) geanalyseerd, hierbij inbegrepen de wiskundige en leesvaardigheden van bijna 1,5 miljoen 15 jarigen in 75 landen. Over alle landen gemiddeld scoorden jongens hoger dan meisjes in wiskunde maar lager dan meisjes in lezen. Het verschil tussen de seksen was drie keer zo hoog bij lezen dan bij wiskunde.

Er was aanzienlijke variatie in het verschil tussen de seksen tussen verschillende landen. Er zijn landen waar er geen sekseverschil is bij wiskunde en in sommige landen scoren meisjes hoger. Jongens scoorden lager in alle landen in alle vier de PISA onderzoeken bij lezen (2000, 2003, 2006, 2009).

Paradoxaal genoeg waren verschillen tussen de jongens en meisjes bij wiskunde consistent en sterk invers gerelateerd aan de verschillen tussen jongens en meisjes bij lezen. Landen met een kleiner verschil tussen de seksen bij wiskunde hadden een groter verschil tussen de seksen bij lezen, en vice versa. Dit effect trad niet alleen bij het vergelijken van landen maar ook bij het vergelijken binnen landen. Dit effect is gerelateerd aan de relatieve veranderingen van de sekseverschillen binnen het spectrum aan resultaten. Wij vonden geen sekseverschillen bij wiskunde tussen de minst presterende leerlingen maar hier was het sekseverschil bij lezen het grootst. In tegenstelling hiermee waren de verschillen tussen jongens en meisjes bij wiskunde het grootst bij de best presterende leerlingen en waren hier de sekseverschillen bij lezen het kleinst.

De implicatie is, dat als beleidsmakers beslissen dat veranderingen in de bestaande verschillen tussen jongens en meisjes gewenst zijn, verschillende aanpakken nodig zijn om dit aan te pakken voor wiskunde en lezen. Ingrepen die gericht zijn op hoog presterende meisjes bij wiskunde en op laag presterende jongens bij lezen zullen waarschijnlijk de grootste educatieve winst opleveren.

Jongens en meisjes verschillen in prestaties bij wiskunde en lezen.

En nu niet meer zeggen dat het niet zo is!

Maar, ook niet meer zeggen dat dit ook maar iets zegt over één individuele vrouwelijke of één individuele mannelijke leerling!

Tijdsdruk en toeval. Open staan en durven.

Samen leren.

Samenwerkend leren.

Mooi onderwijs.

Wat werkt.

Leerstrategieën.

Combineren.

Tijdsdruk.

Toeval.

En toen:

5-VWO gaat les geven aan 2-VWO!

Te kort door de bocht? Dan hier de wat langere versie.

In mijn onderwijs probeer ik toe te passen wat werkt. In mijn onderwijs probeer ik leerlingen te bedienen op een manier die hen aanzet tot leren tijdens de lessen en niet alleen tot uitvoeren. In mijn onderwijs probeer ik te zoeken naar middelen die leerlingen uitdagen en aan het denken zetten. In mijn onderwijs probeer ik leerlingen te verleiden andere dan hun standaard leerstrategieën te gebruiken.

Met twee tweede klassen VWO ben ik bezig met ‘mooi onderwijs’, waarover ik later uitgebreider zal berichten. Het hoofdonderwerp hierbij is opgehangen aan de titel van een hoofdstuk van het boek ‘Amersfoort aan zee’, dat door mij saai is hernoemd als ‘Mens en Milieu’.

Leerlingen bepalen voor een groot deel zelf hoe zij hierover iets willen leren en via een aantal stappen zijn we gekomen tot een mengsel van excursies, zelf proeven selecteren en de uitvoering organiseren, speeddate presentaties, aanwezigheid van docent voor het beantwoorden van vragen en waar nodig op verzoek van leerlingen of op initiatief van de docent uitleg door de docent.

Met klas 5-VWO zijn we na de toetsweek gestart met het laatste hoofdstuk van het boek, getiteld ‘Mens en Milieu’. Bij onze methode is de verdeling van de leerstof over de jaren zo dat in klas 5 vrij veel stof terecht is gekomen die leerlingen prima zelf tot zich kunnen nemen. Zij hebben uitleg van of toelichting door de docent dus niet of nauwelijks nodig. Na drie hoofdstukken voornamelijk ‘zelfstandig werken via lezen – opdrachten maken – nakijken – vragen stellen’ treedt er dan zelfs bij de best-willende leerlingen wat sleet op.

Tijd voor iets anders dus. De expert-methode. Zes paragrafen, zes groepen van drie of vier leerlingen. Geen opdrachten maken maar presentaties voorbereiden met een vrije invulling zolang de kernbegrippen aan bod komen. Vanaf het begin delen van de presentatie met de docent om feedback mogelijk te maken. Vervolgens kennisdeling via speeddate presentaties.

En toen, bij het formuleren van deze opdracht voor klas 5-VWO, de gedachte:

‘Dan kunnen ze natuurlijk ook net zo goed een presentatie geven aan klas 2 over Mens en Milieu!”

“Bam!”

Een tevreden en gelukkige glimlach op mijn gezicht, na een toch waarschijnlijk wat gespannen blik kort daarvoor. De eerlijkheid gebiedt mij namelijk te zeggen dat de formulering van de opdracht plaatsvond terwijl de leerlingen al in het lokaal waren voor de les en ik achter mijn computer zat te typen terwijl de beamer aan het opwarmen was om mijn scherm voor de leerlingen te projecteren…..

De gedachte om de uitleg uit breiden naar een ander publiek was waarschijnlijk mede ingegeven door het door mijn hoofd spelen van de top 5 van leerstrategieën die bewezen werken, die ik kort daarvoor had gelezen in een prachtig stuk van Paul Kirschner over Top en Flop leerstrategieën. Een absolute aanrader om te lezen. Nummer 5 hierin is: ‘zelf uitleg geven’.

Hoe dan ook. Door tijdsdruk en toeval verscheen in de opdracht ineens het zinnetje:

“Bereid je presentatie voor op 2 niveau’s. Eén geschikt voor leerlingen van 5-VWO, één geschikt voor leerlingen van 2-VWO.”

Als je het op 2 niveau’s kunt uitleggen dan beheers je het zeker!

Wat gebeurde er vervolgens?

Via de random group selector van de SMART Notebook software werden er groepjes geformeerd en aan een paragraaf gekoppeld. Deze koppeling mocht in goed onderling overleg tussen de groepjes worden aangepast. De leerlingen kregen inzage in de stof van klas 2 om ze laten zien wat voor feitelijke kennis in elk geval behandeld moet gaan worden. Tegelijkertijd is de opdracht de feitelijke kennis uit het klas 5 ook zoveel mogelijk in hun presentatie op te nemen of zaken toe te voegen die zij van belang achten. De vorm van de presentatie is volledig open. Het mag een standaard powerpoint of prezi zijn, het mag een practicum zijn, het mag een serie opdrachten zijn. Het mogen twee aparte presentaties zijn voor beide klassen, het mag er ook één zijn, of een gecombineerde. Ook mogen de leerlingen ervoor kiezen om voor de presentatie aan klas 2 groepjes samen te voegen. De presentaties moeten uiteindelijk met de hele klas op elkaar worden afgestemd.

De leerlingen aan de slag.

Ik schrikken! Het dreigde meteen al mis te gaan. Het leek erop alsof er de nodige ‘ruzie’ gemaakt werd binnen een aantal groepjes.

Bleek nog te kloppen ook! Er was onenigheid over op welk niveau je nu de leerlingen van klas 2 wel of niet kon aanspreken, wat zij nog wel en niet zouden snappen. Prachtig! Er was inhoudelijke discussie over wat begrippen nu precies betekenen en welke woorden je kunt of moet gebruiken om ze aan klas 5 of klas 2 duidelijk te maken. Zij waren ontzettend aan het leren! Daarom was er soms zo’n herrie!

Hoe gaat er nu les gegeven worden?

We gaan het zien. Maar wat er wordt voorbereid is: een tweetal standaard presentaties (powerpoint en prezi), twee keer een uitleg met een practicum, een interactieve quiz (gebaseerd op ‘Who Wants To Be A Millionaire?’, gemaakt via html5).

Hoe gaat er nu beoordeeld worden?

Klas 5 beoordeelt klas 5. Klas 2 beoordeelt klas 5.

Het enige probleem, excuseer, de enige uitdaging, is nu nog de logistiek. Maar dat lossen we op. Zo gaat dat, bij mooi onderwijs.

Wordt vervolgd….

Deze post is onderdeel van een quadblog. Aanmelden hiervoor kan nog steeds.

Leren is zo eenvoudig, soms

Het gaat soms gewoon vanzelf. Niks meer aan doen dus.

Wat is het?
DIY is een fantastische site die een prachtige vorm van leren stimuleert. Het is een combinatie van online en offline activiteiten waarbij creativiteit, technologie en portfolio’s perfect samenwerkend worden ingezet. DIY is een website waar kinderen een portfolio krijgen en een app die zij kunnen gebruiken om foto’s en video’s van hun projecten te uploaden. Bij het aanmelden wordt de kinderen gevraagd om een dier te kiezen en een nickname om zo hun identiteit te beschermen. Er is een een dashboard waar leerkrachten of ouders alle activiteiten kunnen volgen.

Hoe werkt het?
DIY is een online club waar kinderen ‘maker’ vaardigheden kunnen verdienen. Het Engelse ‘maker’ vertaalt hier prima naar het Nederlands, kinderen worden echt ‘makers’. De kinderen delen hun creaties en verdienen ‘patches’ voor de vaardigheden die zij leren. Elke vaardigheid bestaat uit een aantal ‘challenges’, welke zo zijn opgezet dat zij spelenderwijs verschillende technieken leren om iets moois te kunnen bouwen. Wanneer een ‘challenge’ is volbracht kan deze in de online portfolio worden geplaatst en worden voorzien van foto’s en video.

Hoe kan je het in de klas gebruiken?
DIY is een site die ruimte biedt voor leerlingen om nieuwsgierig te zijn, iets te bouwen en technologie te gebruiken om verder te komen. Het is zeer geschikt om leerlingen te laten ontdekken hoe fantastisch het kan zijn om zelf iets te leren en zelf iets te bouwen. Het heeft de vorm van een klas waar vernieuwen en delen van leren vanzelfsprekend is.
DIY kan als ‘extra’ activiteit worden ingezet maar kan ook prima worden gebruikt om leerdoelen op een andere manier te bereiken. Door de verschillende ‘challenges’ te bekijken vanuit dit oogpunt kunnen op een creatieve en innovatie wijze kennis en vaardigheden anders dan de standaard manier worden aangeleerd. Het is een mooie tool om leren door onderzoeken te stimuleren en zou een mooie eerste stap in deze richting kunnen vormen. DIY kan worden ingezet door leerlingen individueel aan de slag te zetten maar ‘makerrs’ kunnen ook in groepjes bijeen worden gezet of zelfs kan er als hele klas worden samengewerkt. DIY ‘challenges’ kunnen worden opgegeven als huiswerk, waarbij natuurlijk bij voorkeur de leerling zelf mag kiezen. In de klas kunnen dan de vorderingen en resultaten worden getoond en gedeeld.

Deze blogpost is onderdeel van een Quadblog.

Bètadag

Afgelopen vrijdag 22 februari was de allereerste bètadag op het Wolfert Lyceum een feit. Een dag waarop alle leerlingen uit alle klassen en leerlagen bezig waren met bèta, ofwel exact. Een dag om te laten zien wat bèta is, hoe leuk bèta is of kan zijn. Een dag om dingen te kunnen doen die anders organisatorisch lastig uit te voeren zijn. Een dag ook waarop alle docenten bezig waren met bèta.

Het programma was er op gericht gevarieerd te zijn, zoveel mogelijk leerlingen actief bezig te laten zijn, maar toch ook wel bedoeld om aan het denken te zetten. De activiteiten werden voor een deel verzorgd door de docenten exact zelf en voor een deel door experts die hiervoor speciaal waren uitgenodigd. Ondersteuning bij de uitvoering was er ook van ouders, ex-leerlingen en zelfs een paar familieleden van docenten. Al deze hulp stellen wij natuurlijk als organisatoren en school zeer op prijs en zonder dit had het ook niet het succes kunnen worden dat het nu was.

Voor de in totaal dertien 1e en 2e klassen waren er zeven verschillende workshops in een roulerende setup : coolecola, domes bouwen, eieren en meer, elektromotor, PopPop-boot, Vroaaaar!!! en vaccins. Dit zijn natuurlijk teveel activiteiten om allemaal uitgebreid te beschrijven maar een paar letterlijke hoogtepunten wil ik toch graag delen.

Domes:  Dit was  in al zijn complexe eenvoud één van de spectaculairste onderdelen van de bètadag om te zien. Een dome is een half ronde vorm die door de leerlingen zelf gebouwd werd in verschillende vormen en maten. Dit alles zonder gebruik te maken van lijm of plakband of spijkers of schroeven. Maar wat is leuker: bouwen of slopen? Vraag dat de leerlingen maar……

Eieren en meer: verschillende opdrachten met eieren, leg je ervaringen vast via foto’s en video
- bouw een zo hoog mogelijk papieren toren van 12 velletjes A4 papier waarop een ei kan rusten, uitdaging: haal je twee meter? -> ja dus!
- kun je een ei verplaatsen van één borrelglas naar een ander zonder je handen te gebruiken?

Vroaaaar!!! Toen de leerlingen dit zagen staan in het programma van de bètadag, hadden ze geen idee dat ze aan het einde van de dag buiten bloed-fanatiek een blaasraketten race zouden doen. Alle leerlingen kregen een stukje pvc buis, papier en plakband. Door middel van het stroomlijnen van hun ‘raket’ met vinnen voor de stabiliteit, een mooie punt voor de aerodynamica, enz bereiden ze zich voor op de ‘grande finale’. Met een hogedruk spuit werden de ‘raketten’ gelanceerd – de raket die het verste vloog, won! Met heel veel dank aan Arjan en Per-Ivar! O ja, de leerlingen mochten ook nog een borstelrobot bouwen:

Voor de vier derde klassen was er CSI. En dit betekende dan niet even zoals op de televisie in 45 minuten alles oplossen, néé gewoon zeven uur keihard bikkelen om de ware moordenaar te vinden. Sporen zoals vingerafdrukken, bloed en DNA minutieus onderzoeken en analyseren om zo mogelijke verdachten elimineren en uiteindelijk de schuld van de dader onomstotelijk te bewijzen.

Voor de vier vierde klassen was er een lezing van de wiskundige kunstenaar Rinus Roelofs, die vertelde over zijn werk maar vooral veel voorbeelden liet zien. Door de mogelijkheden die computers en 3D printers nu bieden kan hij nog veel meer ook echt maken dan zijn grote inspiratiebron Escher (klik op de onderstaande plaatjes voor een animatie).

De vierde klassen hadden voorafgaand aan de bètadag in groepjes een Wetenschapsquiz voorbereid en moesten deze afnemen voor een publiek van hun klasgenoten een en een zeer deskundige jury bestaande uit docenten, ouders en ex-leerlingen. Moleculair Koken, met de directeur van de school als één van de begeleiders dus dat kon niet misgaan ) vormde voor deze leerlingen het afsluitende toetje.

Klas 5-Havo en klas 5 en 6-VWO mochten net als klas 4 genieten van een lezing van Rinus Roelofs. Vervolgens was er de opdracht in groepen  een creatieve oplossing te bedenken voor de milieu-problemen die op ons afkomen. Hoe zal de wereld er in 2025 uitzien? De groepen waren gekoppeld aan een vooraf bepaald onderwerp en mochten middels een presentatie hun oplossingen delen met de rest van de groep. Deze klassen sloten de dag af met een interessante en natuurlijk tot denken aanzettende lezing van de volksfilosoof Bas Haring. Wat is eigenlijk de waarde van onderzoek en hoe doe je dat goed? Zijn visie: stel een vraag die je echt bezig houdt, onderneem actie om tot een antwoord te komen, formuleer het antwoord. Klinkt simpel genoeg, En dat is het ook.

Helaas vond Bas het ook nodig nog even een pijnpunt voor bèta’s ter sprake te brengen….. volgens zijn stelling zijn bèta’s arrogant. Zij weten hoe de wereld in elkaar zit maar niemand wil naar hen luisteren. Mensen zitten namelijk niet altijd te wachten op kennis. Waar en herkenbaar. Maar… misschien hebben wij als organisatoren een heel klein beetje mogen bijdragen om het genot, de waarde, de kracht en het belang van bèta een beetje dichter bij alle mensen gebracht te hebben. Er is mogelijk geen mooier beeld dan uit zijn eigen boek Kaas en de evolutietheorie om het belang van het voortplanten van kennis te onderstrepen.

Het is voor de groep organiserende docenten een inspannende tocht geweest met menig vergaderuurtje en overleg via telefoon, mail, Google Drive en wat niet meer, naar deze dag toe. De reis was het doel zeker waar en er kan zeer tevreden worden terug gekeken. Zeker was dit het geval op het moment dat er bij de afsluitende borrel een verrassing langskwam in de vorm van heuse bètaballen! (bitterballen voor de niet-bèta’s onder U)

Het vervolg? Er komt zeker nog een bètadag! Ons doel was jaarlijks, maar het zou zomaar zo kunnen zijn dat het driejaarlijks wordt. Dit dan omdat het mogelijk afgewisseld gaat worden met een alpha en gammadag. Of een talen en zaakvakkendag zo U wilt. We gaan het zien.

Nu eerst even uitrusten en nagenieten.

Je moet het meegemaakt hebben om te weten hoe leuk het was maar een goede tweede opties zijn de foto’s die te vinden zijn op de site van het Wolfert Lyceum en de beelden die door RTV Langsingerland zijn gemaakt en die vanaf 11 maart te zien zijn.

Educatieve puzzels voor de iPad

CAST is een non-profit organisatie die er op gericht is onderwijs beschikbaar te maken voor alle mensen door universal design for learning (UDL). Onlangs heeft CAST twee gratis, op onderzoek gebaseerde, educatieve games uitgebracht voor de iPad die essentiële wiskundige denkpatronen en probleem-oplossende vaardigheden aanleren. Vaardigheden die worden aangeleerd zijn onder andere het vinden van patronen of formules, het creëren van modellen, het werken met variabelen en het doen van voorspellingen.Als onderdeel van de UDL principes, die o.a. vragen om flexibiliteit en gebruiksvriendelijkheid, kunnen de puzzels via verschillende strategieën worden opgelost.

MathSquared puzzels zijn gebaseerd op een rooster en maken gebruik van de standaard wiskundige bewerkingen optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen.
Tegelijkertijd worden logica en probleem-oplossende vaardigheden aangesproken.

MathScaled werkt met een weegschaal van het balans type om het begrip van vergelijkingen te vergroten. Ook hier worden tegelijkertijd logica en probleem-oplossende vaardigheden aangesproken. Verschillende vormen moeten zo worden geplaatst dat de balans in evenwicht blijft.

De puzzels zijn niet gekoppeld aan enig vak of enige lesinhoud en zijn geschikt om in te zetten bij alle leeftijden. Ondersteuning voor de puzzels is te vinden op de iSolveIt website, waar zowel instructie video’s als tips beschikbaar zijn.

Bron: CAST website newspage

Lesgeven zonder woorden? Het kan!

Tekst vormt voor veel leerlingen, om allerlei verschillende redenen en met verschillende oorzaken, vaak een barrière om te leren. Als leren dus zonder woorden zou kunnen zou dit veel leerlingen helpen.

Ik zag vandaag onderstaande TEDx video. Matthew Peterson vertelt hierin op een zeer persoonlijke en overtuigende wijze over lesgeven zonder woorden. Matthew is zelf dyslectisch en leerde pas lezen in groep vijf. In zijn lezing haalt hij een quote aan van Albert Einstein, die ook dyslectisch was, en die voor hem een grote bron van inspiratie vormde:

“The words or the language as they are written or spoken don’t play any rol in my mechanism of thought”

Matthew vertelt in de video niet alleen over lesgeven zonder woorden over eenvoudige onderwerpen maar ook over ingewikkeldere zaken zoals tweedegraads vergelijkingen. Hij beschrijft interactieve software die informatieve feedback geeft zonder tekst en laat overtuigende voorbeelden zien.  De software werkt ook in de praktijk en laat zien dat leren zonder woorden mogelijk is. Het software programma is getest in honderden scholen in verschillende staten van de Verenigde Staten en het zorgde voor een drie maal zo snelle groei van de vaardigheden bij het vak wiskunde.

In de video gaat het vooral over rekenen en over wiskunde en exacte vakken, maar het principe zou ook voor andere andere vakken kunnen worden gebruikt. Ik denk dat daarmee voor een grote groep leerlingen mooi onderwijs gemaakt kan worden. Ik wil daarom graag deze video en de gedachte erachter delen. Ik hoop mensen hiermee te kunnen inspireren op vergelijkbare wijze te gaan denken over lesgeven, om zo onderwijs ook anders dan alleen zwaar leunend op geschreven tekst vorm te kunnen gaan geven.

Ik ben op deze video geattendeerd door een oproep van Patrick Vaanhold op het prikbord van The Crowd. Hij is op zoek naar mensen die met hem van gedachten willen wisselen over hoe het basisidee van lesgeven zonder woorden ook bij andere vakken zou zijn in te zetten. Je kunt je daar bij hem melden.

VVV-uren

Deze week is er op het Wolfert Lyceum een start gemaakt met de VVV-uren.

VVV-uren staan voor: Verbreding – Verdieping – Verbetering.

Tijdens deze uren zijn alle eerste- en tweedeklassers actief bezig met speciaal hiervoor ontwikkelde modules. Deze modules worden gedurende zes weken op een vast moment in de week tijdens een Dalton-uur gegeven. De opzet voor de VVV-uren is nieuw dit jaar en worden vormgegeven door een aantal afspraken en regels. Aanvankelijk was het plan van het VVV-uren team om dit stapsgewijs  op te starten en te beginnen met alleen de zeven eerste klassen. Er waren echter na slechts één oproep zoveel enthousiaste collega’s die een module wilden aanleveren dat er besloten werd direct ook de zes tweede klassen deze VVV-uren aan te bieden!

Leerlingen werden voor de Verbeter-lessen opgegeven door hun vakdocent of mentor en deze leerlingen werden geplaatst bij de verschillende vakken waarvoor Verbeter-lessen beschikbaar waren: Nederlands (2 afzonderlijke modules), Engels, Frans, Duits, Wiskunde (2 afzonderlijke modules).

Vervolgens konden de overige leerlingen een keuze maken uit het aanbod Verbreding en Verdieping-lessen. Leerlingen konden er in dit stadium ook zelf nog voor kiezen om zich aan te melden voor een Verbeter-les.Via een digitaal inschrijfformulier (gemaakt via Google Formulieren) konden zij hun drie eerste voorkeuren kenbaar maken uit een lijst van acht beschikbare modules. De modules variëren van het leren omgaan met geld, het leren werken met specifieke computerprogramma’s en internet toepassingen, verhalen vertellen, het geheugenpaleis tot de genetica van de fruitvlieg en het belang en de werking van vaccins. Het VVV-uren team was trots voor deze laatste module een echte onderzoeker uit het veld aangetrokken te kunnen hebben en de leerlingen waren hiervan aardig onder de indruk. Voor alle modules was voldoende belangstelling om ze door te kunnen laten gaan en een tweetal bleek zeer populair: Google SketchUp en Web 2.0 in de klas, welke beide drie keer waren overtekend! Een indicatie dat er een ruime belangstelling is onder de leerlingen om de mogelijkheden van de moderne informatie en communicatie technologieën te leren kennen en gebruiken.

Het plaatsen van de leerlingen bij de modules bleek nog best wel een wat meer tijdrovende bezigheid dan vooraf ingeschat. Natuurlijk moesten er de nodige afwegingen en keuze’s worden gemaakt voor de indeling om zoveel mogelijk leerlingen bij hun eerste of tweede keuze te kunnen plaatsen. Er ging echter ook veel tijd zitten in het herhaaldelijk maken van aanpassingen doordat leerlingen zich niet, meerdere keren of verkeerd aanmeldden en door docenten die op het laatste moment nog leerlingen aan- of afmeldden voor Verbeter-lessen. Uiteindelijk konden alle 359 leerlingen geplaatst worden bij één van de modules en wel zodanig dat slechts een enkele leerling bij zijn 3e keuze geplaatst moest worden. De uiteindelijke indeling werd aan de docenten en leerlingen bekend gemaakt via de hiervoor speciaal aangemaakte Wolfert Lyceum VVV-uren wiki, waar zowel de indeling, het rooster als de beschrijving van de modules te vinden is. Voor een aantal modules worden door de betrokken docenten ook de achtergrond informatie en de opdrachten op deze wiki geplaatst.

De eerste ervaringen waren zeer positief afgelopen woensdag. Er waren nauwelijks leerlingen die niet wisten waar ze uiteindelijk waren ingedeeld of waar ze moesten zijn en dankzij de wiki waren probleempjes hiermee snel opgelost. De leerlingen waren over het algemeen zeer enthousiast over de inhoud van de modules en de docenten vonden het een hele plezierige ervaring om les te geven over een andere expertise dan hun vak en vaak dan ook nog hun hobby of passie. Het mooiste geluid kwam van zowel docenten als leerlingen: de vraag of in de vierde periode deze VVV-uren er ook weer gaan zijn. Ja dus.

Deze blogpost is mede geschreven als onderdeel van de module Web 2.0 in de klas.
Deze blogpost is mede geschreven als onderdeel van een Quadblog.

 

Masterclass Flipping the Classroom

Afgelopen dinsdag, 29 januari, heb ik kennis mogen maken met Aaron Sams en Jon Bergmann, de grondleggers van het Flipping the Classroom model. En wat ik daar vooral geleerd heb is dat Aaron en Jon twee zeer gemotiveerde, bevlogen en excellente docenten zijn. Zij zijn zo bij hun leerlingen betrokken dat zij een techniek hebben ontwikkeld om al hun leerlingen beter te bereiken. De titel van het boek dat zij hierover hebben geschreven is niet voor niets ‘Flip Your Classroom, Reach Every Student in Every Class Every Day‘.

Wat is Flipping the Classroom en Flipped Mastery?

De door hen ontwikkelde techniek is zo veel meer dan wat in eerste instantie vaak gedacht wordt als je slechts de titel ervan hoort en een korte beschrijving. “Flipping the Classroom is het omdraaien van de activiteiten die normaal in en buiten de les plaatsvinden door het aanbieden van de directe instructies als video buiten het klaslokaal.” Dat is slechts de eerste stap, ofwel ‘Flipping 1.0′.

Waar het echt om gaat is:

‘What is the best use of your face-to-face class time?‘

Dit is de vraag die Aaron en Jon zich stelden nadat een leerling als volgt reageerde op hun serie eerste video’s, waarbij zij hun stem hadden toegevoegd aan powerpoint presentaties die ze al jaren in de klas hadden gebruikt: “I love the video’s, because they mean I don’t need to go to class anymore!”. Zij hadden dus bijna het tegenovergestelde bereikt van wat hun doel was en deze opmerking was aanleiding om hun doel scherper te formuleren en concreet te gaan invullen. En zo is in een aantal jaar ‘Flipped Mastery’ ontstaan. Hierbij vormen video’s met opgenomen directe instructies slechts een klein, technisch maar wel belangrijk onderdeel van een pedagogische en didactische visie gericht op het bereiken van elke leerling in de klas. Het gaat niet om de techniek van het maken van een video. Het gaat er om dat de techniek een andere pedagogiek en didactiek mogelijk maakt. Flipped Mastery begint bij de pedagogiek.

Directe Instructie -> Oefenen -> Toepassen -> Beoordelen ->

Verbeteren -> Beoordelen

De cyclus Beoordelen -> Verbeteren -> Beoordelen wordt doorlopen totdat de beoordeling voldoende is. Er is geen verbonden cijfer. Het is goed of het moet verbeterd. Is de beoordeling goed dan is het leerdoel bereikt en kan worden doorgegaan naar het volgende leerdoel.

De video’s

Via een aantal voorbeelden werd getoond wat de mogelijkheden zijn die de video’s zelf bieden boven in de klas gesproken directe instructies en uitleg en waar zij extra toegevoegde waarde kunnen hebben: plaatjes, humor, muziek, animatie, op lokatie, demonstraties, versnellen, bewerken. In sneltreinvaart kwamen de mogelijkheden voorbij die er nu bestaan om video’s zelf te maken, op de computer of online, gratis of betaald, simpel of complex. Een aantal eenvoudige maar zeer bruikbare tips kwamen aan bod: gebruik een externe usb microfoon, gebruik een laken als achtergrond, gebruik een tekentablet om te schrijven, tekenen en modelleren. De gouden tip was hier heel duidelijk.

‘Do you want it perfect or do you want it Tuesday?’

Zeker toen Jon hier na exact de juiste hoeveelheid wachttijd en stilte fijntjes aan toevoegde: ‘and the right answer is Tuesday’.

Een lesplan voor de geflipte (Mastery )klas

Aaron liet zien hoe een lesplan voor de geflipte klas er uit kan zien en waarin zij afwijkt van een meer traditioneel lesplan. In essentie zitten de verschillen in de directe instructie die van het klaslokaal naar thuis wordt verplaatst en het oefenen en toepassen dat meer dan anders in het klaslokaal en minder thuis plaatsvindt. Beoordeling vindt in beide systemen in de klas plaats.
Een groot pedagogisch en didactisch verschil zit in het niet langer aanbieden van complete leseenheden en hele hoofdstukken maar het aanbieden van leerdoelen (Learning Objectives). Hier dient vooraf dus zeer goed over nagedacht te worden en de organisatie van de lessen dient hierop te worden afgestemd. Een hoofdstuk wordt bijvoorbeeld in 10 leerdoelen opgedeeld, “De leerling is in staat om…”, en hieraan worden uit te voeren activiteiten gekoppeld. De activiteiten zijn gevarieerd en kunnen van alles zijn, van het maken van vragen, het doen van een proef, het schrijven van een verhaal, het samenstellen van een presentatie, het creëren van een product. Een leerdoel wordt als behaald afgevinkt door de docent wanneer de leerling kan laten zien dat hij de betreffende stof op het gewenste niveau beheerst. Deze formatieve assessment kan verschillende vormen hebben en hoeft niet voor alle leerlingen dezelfde te zijn of op hetzelfde moment te worden afgenomen. Pas als een leerdoel is behaald kan naar de volgende worden overgegaan. Aan het eind van een serie bij elkaar horende leerdoelen vindt een eind assessment plaats. Deze laatste is de enige waarvan een beoordeling op een cijferkaart of rapport belandt. Ook deze hoeft niet door iedere leerling op hetzelfde moment te worden gemaakt. Leerlingen gaan dus op hun eigen tempo en op hun eigen weg door de leerstof. De rol van de video’s in de model is die van het leveren van directe instructies op het moment dat de leerling hier aan toe is.

De organisatie van Flipped Mastery

Jon liet zien hoe belangrijk de organisatie van een Flipped Mastery klas is en noemde een aantal duidelijke valkuilen waar zij over het algemeen zelf in hun enthousiasme vol waren ingestapt. Uiteindelijk zijn zij gekomen tot een situatie waarbij de leerling voorafgaand aan een cursus een tabel krijgen met daarin een set aan leerdoelen met per leerdoel de hierbij horende instructie video’s, vereiste en mogelijke activiteiten. Per leerdoel is een aantal punten te behalen en deze worden wel of niet behaald. Bij het onvoldoende aan kunnen tonen door een leerling dat hij het leerdoel beheerst krijgt hij feedback waar de verbeteringen te zoeken zijn en kan hij na verwerking hiervan opnieuw de formatieve assessment doen. Een zeer belangrijk punt in de organisatie is de duidelijke labeling van alle video’s en activiteiten. Ook is het van groot belang een uitgebreide databank aan vragen te hebben voor de eind assessments omdat deze op verschillende momenten kunnen worden afgenomen. Jon beschreef hoe zij een databank hebben opgebouwd en random toetsen laten genereren door de computer door aan te geven hoeveel vragen van elk leerdoel in de toets moeten worden opgenomen. Dit geeft aan dat Flipped Mastery niet zo maar even ingevoerd kan worden en bij Aaron en Jon heeft het dan ook zo’n vijf jaar geduurd om te komen waar ze nu zijn.

Afsluitend

Opvallend vond ik het natuurlijke gemak waarmee Aaron en Jon alles wat zij hadden ontwikkeld en op hun reis naar Flipped Mastery hadden ervaren met ons deelden. Via een aantal linkjes stelden zij alle materialen beschikbaar en zij schroomden niet om aan te geven waar zij fouten hadden gemaakt. Zij waren geen gelikte Amerikanen die een product kwamen verkopen. Zij waren bevlogen experts met een innige wens leerlingen te helpen leren. Zij gaven aan dat het succes van Flipping the Classroom of Flipped Mastery vooral afhangt van de relatie met de leerling en dat dit ook hun drijvende kracht is geweest om het te blijven door-ontwikkelen. Het was voor mij een mooie en zeer inspirerende ervaring.

Als laatste wil ik graag de laatste opdracht delen die Aaron en Jon ons gaven. Deze opdracht is niet specifiek voor Flipping the Classroom en een goede om regelmatig te doen bij een onderwerp waar je iets mee wilt of iets nieuws: 5-5-5-in 5.

Wat ga je doen?
- de komende 5 dagen
- de komende 5 weken
- de komend 5 maanden
Schrijf dit op in 5 minuten.

Dit heb ik gedaan. En ik ga het doen.

O ja, doe je al iets met Flipping the Classroom of wil je er iets mee gaan doen, koop dan het boek ‘Flip Your Classroom, Reach Every Student in Every Class Every Day‘! Het is verkrijgbaar bij Amazon of Bol.com Mijn boekje heeft inmiddels de handtekeningen van beide heren

Vlnr: Aaron Sams, Manuela Bazen, Jon Bergmann, ondergetekende.

De volledige presentatie van Aaron en Jon, die ook op de BETT2013 in Londen presenteerden, is hieronder te vinden.

Nuttige links:
Flippedlearning.org The mission of the Flipped Learning Network™ is to provide educators with the knowledge, skills, and resources to successfully implement Flipped Learning.
Flipped-learning.com blog van Jon Bergmann
Flippedclassroom.org the online community of practice for and by Flipped Educators!
Twitter: @JonBergmann & @chemicalsams & #flipclass & #flipdeklas
Flippedclassroom.org/group/dutch-flippers groep Nederlandse flippers binnen Flipped Network
Flipped classroom resources document van Dan Spencer met veel informatie en bronnen
Flip de klas wiki Nederlandse wiki met informatie over tools, bronnen en links

Een verslag van dezelfde workshop is ook te vinden op het blog van Stefan van der Weide, en van dezelfde workshop een dag eerder op het blog van Jelmer Evers en Margreet van den Berg.

Geef les als een kampioen! The Hook, Pepper en Exit Ticket

In een eerdere blogpost heb ik het boek Teach like a champion van Doug Lemov besproken en één van de daarin besproken technieken, ‘No Opt Out’, toegelicht. Het boek beschrijft 49 technieken die door excellente docenten worden gebruikt. De technieken werken en zijn in het boek specifiek, concreet en uitvoerbaar beschreven. Ik denk dat de technieken een hele goede aanvulling kunnen vormen in het repertoire van elke docent en ik wil ze daarom graag onder de aandacht brengen. In deze post zal ik drie eenvoudige technieken kort toelichten. Zij kunnen allen dienen om een les te starten of af te ronden.

‘The Hook’ (Uit de groep: De les structureren en afleveren)
‘The Hook’ is een kort moment ter introductie dat weergeeft wat er interessant en boeiend is aan de lesstof die gaat komen en beeldt dit zo duidelijk en overtuigend mogelijk uit. ‘The Hook’ kan een kort verhaal zijn, een raadsel, een foto, een stukje muziek, een video, een object of wat dan ook.
Een verhaal kan over van alles gaan wat een relatie heeft tot het onderwerp en zou een boeiende analogie kunnen bevatten. Het zou ook het onderwerp van een zeer positieve kant kunnen belichten door te verduidelijken waarom het zo belangrijk is. Het belang van de zon voor al het leven op aarde bijvoorbeeld of de algemene verering van de schrijver Shakespaere door iedereen die er verstand van heeft.
Een kort stukje muziek of een kort stukje video kan ideaal zijn, maar draagt wel het gevaar in zicht dat het juist afleidend gaat werken.
Een object kan een onderwerp tot leven brengen. Een jas zoals gedragen door de hoofdfiguur in een boek bijvoorbeel of een meloen en een erwt om de grootte van planeten te duiden.
Een goede ‘The Hook’ wordt gekenmerkt doordat hij kort is, snel en gemakkelijk overgaat in de echte les en vol energie en optimisme is. ‘The Hook’ is ideaal om een onderwerp of thema in te leiden en het is zeker niet nodig er elke les met één te beginnen.

‘Pepper’ (Uit de groep: Leerlingen betrekken bij de les)
‘Pepper’ is een snelle, groep-georiënteerde activiteit om bekende informatie of vaardigheden te herhalen. De docent stelt vragen snel achtereen aan een groep leerlingen, hierbij er één bij naam noemend. De leerling geeft direct antwoord. Is het antwoord goed wordt onmiddellijk de volgende vraag aan de volgende leerling gesteld. Is het antwoord fout dan wordt dezelfde vraag aan een andere leerling gesteld. Dit kan overigens ook opnieuw aan dezelfde leerling zijn. Bij ‘Pepper’ kan de docent er ook voor kiezen leerlingen wel hun vinger op te laten steken en variëren of hij antwoord laat geven door iemand die zijn vinger heeft opgestoken of juist niet.
‘Pepper’ is een spel. Essentieel is dat het snel gaat en dat de leerlingen niet weten wie er zal moeten gaan antwoorden. Er worden alleen fundamentele vragen gesteld, vaak als overzicht. Het kan gebruikt worden als warm-up activiteit aan het begin van een les, als nuttige vulling als er ineens tijd over blijkt, of om nog eens alle stof langs te laten komen kort voor een toets.

‘Exit Ticket’ (Uit de groep: De les structureren en afleveren)
Een ‘Exit Ticket’ is een vraag, of vaker een korte serie vragen aan het eind van een les. Het vormt voor de leerlingen een duidelijke, productieve afsluiting en geeft de docent de mogelijkheid te controleren hoe goed de lesstof goed begrepen is en waar er mogelijk nog onduidelijkheden zitten.  Een ‘Exit Ticket’ is kort en snel. De vragen zijn bedoeld om gegevens op te leveren en richten zich op de sleutelbegrippen die zijn geleerd. Nadat de docent de resultaten heeft bekeken kunnen ze indien nodig ook aan de leerlingen worden getoond tijdens de volgende les om eventuele moeilijkheden direct te bespreken.
Een ‘Exit Ticket’ kan ook afgenomen worden door leerlingen ze via hun mobiele telefoon, tablet of laptop te laten invullen via toepassingen zoals een Self-Grading Quiz in Google Forms of Socrative.

In reacties op de eerdere blogpost ben ik er op geattendeerd dat er inmiddels ook een Nederlandse versie van het boek bestaat, welke te bestellen is via de CED-groep. Hier zijn ook een aantal cursussen te volgen over het leren werken met de technieken uit het boek. Meer informatie is te vinden op de site van Teachnederland. Daar is ook een pdf te vinden over de ervaringen van twee scholen in Rotterdam die met de technieken aan de slag zijn gegaan.

Geef les als een kampioen! Introductie en ‘No Opt Out’

‘Teach like a champion’ is een boek van Doug Lemov. Het boek bevat 49 technieken om beter te gaan lesgeven, les te gaan geven als een kampioen!

De 49 technieken zijn niet zomaar door Lemov verzonnen, of gebaseerd op theorieën over hoe het brein zou werken of hoe leerlingen zouden leren. Het is de weerslag van observaties gedaan tijdens lessen van excellente docenten.

Ik wil het boek en de technieken die Lemov beschrijft graag via een aantal blogposts onder de aandacht brengen. Het boek is zeker een aanrader voor iedereen in het onderwijs die het nog niet kent en de kennis van de technieken vormt een verrijking voor iedere docent.

“Great teaching is an art…. Great art relies on the mastery and application of foundational skills, learned individually through diligent study….. Although lots of people conjure unique artistic visions, only those with an artisan’s skill can make them real.”

Lemov heeft een analyse gemaakt van de resultaten van verschillende scholen en individuele docenten, gebaseerd op een relatie tussen de scores op de in de Verenigde Staten verplichte ‘state tests’ en de welvaart status in de staat New York. Lemov ontdekte dat een klaslokaal dat ver boven het gemiddelde uitsteekt veel vaker voorkomt dan een school of een scholengroep die ver boven het gemiddelde uitsteekt. Dit ondanks het feit dat scholen veel meer variabelen kunnen controleren en beïnvloeden. De reden hiervoor is dat de eenheid waarin onderwijs wordt uitgevoerd het klaslokaal is. En dit gebeurt dus door een individuele docent. Een individuele docent die in staat is ver boven het gemiddelde te presenteren is een excellente docent.

Lemov ontdekte dat er een aantal technieken zijn die al deze excellente docenten gebruiken. Niet alle excellente docenten gebruiken al deze technieken maar gezamenlijk vormen zij de basis waarmee excellente docenten van goede docenten zijn te onderscheiden. Lemov vergeleek de excellente docenten dus niet alleen met middelmatige of slechte. De gedachte hierachter is dat door het onderscheid aan te brengen tussen goede en excellente docenten er een weg ontstaat naar niet allen goed maar naar excellent onderwijs.

Lemov gaf deze technieken vervolgens een naam en een beschrijving. Het doel hiervan is tot een gezamenlijk vocabulaire te komen dat de analyse en discussie over de waarde van wat er in de klas gebeurd veel objectiever maakt. De technieken zijn specifiek, concreet en uitvoerbaar beschreven, zodat zij na lezen direct in de klas ingezet kunnen worden. Het zijn bewust technieken en geen strategieën. Door het verbeteren van je techniek lever je betere producten. Door het aanpassen van je strategie kun je hoogstens wat je al kunt beter inzetten. Je wordt er zelf niet beter door.
Hoewel in het optimale geval het klaslokaal een combinatie is van de beste strategieën én de beste technieken is de docent de enige die de gebruikte techniek bepaalt.

De technieken die Lemov beschrijft lijken in eerste instantie voor een groot deel gewoon, niet opmerkelijk en misschien wel teleurstellend. Ze zijn meestal niet innovatief of intellectueel verrassend.  Soms passen ze ook niet in bestaande educatieve theorieën. Maar ze werken! Wat werkt is goed. Wat goed werkt is excellent.

‘No Opt Out’

De eerste techniek die wordt besproken in het boek, uit de verzameling ‘het zetten van een hoge academische standaard’ is getiteld ‘No Opt Out’. Deze techniek beschrijft een serie interacties die begint met een leerling die een antwoord niet weet op een vraag en eindigt met die leerling het antwoord op de vraag zo vaak mogelijk laten herhalen.

Deze techniek is het antwoord van de docent die niet accepteert dat een leerling het niet eens probeert. Het maakt het ontsnappen aan een vraag door als antwoord ‘ik weet het niet’ te geven onmogelijk. De houding van het vermijden van een inspanning wordt niet langer beloond. De techniek werkt even goed ook voor leerlingen die het wel proberen maar het antwoord nog niet weten.

Er zijn verschillende manieren om deze techniek uit te voeren.

• Bij de eerste manier geeft de docent het juiste antwoord en laat de leerling dit herhalen.
• Bij de tweede manier geeft een andere leerling het juiste antwoord en laat de docent dit antwoord door de eerste leerling herhalen.
• Bij de derde manier geeft de docent een hint in de vorm van extra informatie die er op gericht is de leerling in de juiste richting te laten denken. Vervolgens geeft de leerling opnieuw antwoord.
• Bij de vierde manier wordt de hint gegeven door een andere leerling, doordat de docent hier via een zeer gerichte vraag specifiek om vraagt. Vervolgens geeft de eerste leerling opnieuw antwoord.

De vier manieren zullen afwisselend gebruikt worden, afhankelijk van het doel van de les en het belang van de vraag hierbij. De eerste manier is zeer oppervlakkig maar wel snel, de vierde manier is het meest diepgaand maar ook het meest tijdrovend. Essentieel aan de ‘No Opt Out’ techniek is dat de leerlingen gaan leren dat in deze klas, wanneer zij een antwoord op een hen gerichte vraag in eerste instantie niet weten, er een grote kans is dat de interactie die met deze vraag begon zal eindigen met het door hen juist beantwoorden van die vraag. Er is geen uitweg.

De ‘No Opt Out‘ techniek vertoont overeenkomsten met de ‘Verboden vingers op te steken‘ techniek die door Dylan Wiliam is ontwikkeld. Beide techniek zorgen er voor dat alle leerlingen bij de les betrokken blijven en dit heeft op het effect van de les een duidelijke positieve invloed. De techniek spreekt mij zeer aan en ik zal hem na het schrijven van deze post nog veel bewuster gaan inzetten in mijn lessen.

Bronnen:
Doug Lemov, Teach like a champion, Josey-Bass, John Wiley & Sons, 2010.
Het boek is online te bestellen bij Amazon of bij Bol.com