
Samen leren.
Samenwerkend leren.
Mooi onderwijs.
Wat werkt.
Leerstrategieën.
Combineren.
Tijdsdruk.
Toeval.
En toen:
5-VWO gaat les geven aan 2-VWO!
Te kort door de bocht? Dan hier de wat langere versie.
In mijn onderwijs probeer ik toe te passen wat werkt. In mijn onderwijs probeer ik leerlingen te bedienen op een manier die hen aanzet tot leren tijdens de lessen en niet alleen tot uitvoeren. In mijn onderwijs probeer ik te zoeken naar middelen die leerlingen uitdagen en aan het denken zetten. In mijn onderwijs probeer ik leerlingen te verleiden andere dan hun standaard leerstrategieën te gebruiken.
Met twee tweede klassen VWO ben ik bezig met ‘mooi onderwijs’, waarover ik later uitgebreider zal berichten. Het hoofdonderwerp hierbij is opgehangen aan de titel van een hoofdstuk van het boek ‘Amersfoort aan zee’, dat door mij saai is hernoemd als ‘Mens en Milieu’.
Leerlingen bepalen voor een groot deel zelf hoe zij hierover iets willen leren en via een aantal stappen zijn we gekomen tot een mengsel van excursies, zelf proeven selecteren en de uitvoering organiseren, speeddate presentaties, aanwezigheid van docent voor het beantwoorden van vragen en waar nodig op verzoek van leerlingen of op initiatief van de docent uitleg door de docent.
Met klas 5-VWO zijn we na de toetsweek gestart met het laatste hoofdstuk van het boek, getiteld ‘Mens en Milieu’. Bij onze methode is de verdeling van de leerstof over de jaren zo dat in klas 5 vrij veel stof terecht is gekomen die leerlingen prima zelf tot zich kunnen nemen. Zij hebben uitleg van of toelichting door de docent dus niet of nauwelijks nodig. Na drie hoofdstukken voornamelijk ‘zelfstandig werken via lezen – opdrachten maken – nakijken – vragen stellen’ treedt er dan zelfs bij de best-willende leerlingen wat sleet op.
Tijd voor iets anders dus. De expert-methode. Zes paragrafen, zes groepen van drie of vier leerlingen. Geen opdrachten maken maar presentaties voorbereiden met een vrije invulling zolang de kernbegrippen aan bod komen. Vanaf het begin delen van de presentatie met de docent om feedback mogelijk te maken. Vervolgens kennisdeling via speeddate presentaties.
En toen, bij het formuleren van deze opdracht voor klas 5-VWO, de gedachte:
‘Dan kunnen ze natuurlijk ook net zo goed een presentatie geven aan klas 2 over Mens en Milieu!”
“Bam!”
Een tevreden en gelukkige glimlach op mijn gezicht, na een toch waarschijnlijk wat gespannen blik kort daarvoor. De eerlijkheid gebiedt mij namelijk te zeggen dat de formulering van de opdracht plaatsvond terwijl de leerlingen al in het lokaal waren voor de les en ik achter mijn computer zat te typen terwijl de beamer aan het opwarmen was om mijn scherm voor de leerlingen te projecteren…..
De gedachte om de uitleg uit breiden naar een ander publiek was waarschijnlijk mede ingegeven door het door mijn hoofd spelen van de top 5 van leerstrategieën die bewezen werken, die ik kort daarvoor had gelezen in een prachtig stuk van Paul Kirschner over Top en Flop leerstrategieën. Een absolute aanrader om te lezen. Nummer 5 hierin is: ‘zelf uitleg geven’.
Hoe dan ook. Door tijdsdruk en toeval verscheen in de opdracht ineens het zinnetje:
“Bereid je presentatie voor op 2 niveau’s. Eén geschikt voor leerlingen van 5-VWO, één geschikt voor leerlingen van 2-VWO.”
Als je het op 2 niveau’s kunt uitleggen dan beheers je het zeker!
Wat gebeurde er vervolgens?
Via de random group selector van de SMART Notebook software werden er groepjes geformeerd en aan een paragraaf gekoppeld. Deze koppeling mocht in goed onderling overleg tussen de groepjes worden aangepast. De leerlingen kregen inzage in de stof van klas 2 om ze laten zien wat voor feitelijke kennis in elk geval behandeld moet gaan worden. Tegelijkertijd is de opdracht de feitelijke kennis uit het klas 5 ook zoveel mogelijk in hun presentatie op te nemen of zaken toe te voegen die zij van belang achten. De vorm van de presentatie is volledig open. Het mag een standaard powerpoint of prezi zijn, het mag een practicum zijn, het mag een serie opdrachten zijn. Het mogen twee aparte presentaties zijn voor beide klassen, het mag er ook één zijn, of een gecombineerde. Ook mogen de leerlingen ervoor kiezen om voor de presentatie aan klas 2 groepjes samen te voegen. De presentaties moeten uiteindelijk met de hele klas op elkaar worden afgestemd.
De leerlingen aan de slag.
Ik schrikken! Het dreigde meteen al mis te gaan. Het leek erop alsof er de nodige ‘ruzie’ gemaakt werd binnen een aantal groepjes.
Bleek nog te kloppen ook! Er was onenigheid over op welk niveau je nu de leerlingen van klas 2 wel of niet kon aanspreken, wat zij nog wel en niet zouden snappen. Prachtig! Er was inhoudelijke discussie over wat begrippen nu precies betekenen en welke woorden je kunt of moet gebruiken om ze aan klas 5 of klas 2 duidelijk te maken. Zij waren ontzettend aan het leren! Daarom was er soms zo’n herrie!
Hoe gaat er nu les gegeven worden?
We gaan het zien. Maar wat er wordt voorbereid is: een tweetal standaard presentaties (powerpoint en prezi), twee keer een uitleg met een practicum, een interactieve quiz (gebaseerd op ‘Who Wants To Be A Millionaire?’, gemaakt via html5).
Hoe gaat er nu beoordeeld worden?
Klas 5 beoordeelt klas 5. Klas 2 beoordeelt klas 5.
Het enige probleem, excuseer, de enige uitdaging, is nu nog de logistiek. Maar dat lossen we op. Zo gaat dat, bij mooi onderwijs.
Wordt vervolgd….
Deze post is onderdeel van een quadblog. Aanmelden hiervoor kan nog steeds.