Leraar zijn is een prachtberoep

december 15, 2018

Ik heb afgelopen week weer genoten van mijn baan als leraar. Genoten van de interacties tijdens de lessen, de vragen, de verhalen van de kinderen zo even tussendoor. Ik heb genoten van de schitterende presentaties van de Profielwerkstukken aan de ouders. Genoten van de kwaliteit en diepgang die zij toonden en de trots in de blikken van de ouders. Ik heb gelachen met de kinderen, wij hebben elkaar weer een beetje meer gezien via flauwe grappen en kleine woordjes hier en daar.

Leraar zijn is een #prachtberoep. 

Ruim twee jaar geleden schreef ik hier over positief schrijven onder onderwijs.

Goed nieuws is geen nieuws.

Nuances leveren geen headlines.

Wanneer het onderwijs in het nieuws komt is dit ‘dus’ meestal negatief.

Twee weken geleden kreeg ik onder die post de vraag hoe het ermee stond, dat positief schrijven over onderwijs plan.

Beste Frans,

Mede na het zien van het item over bedreigde leraren / docenten in De wereld draait door van woensdag 28 november is bij mij het positieve vuur ontwaakt! Het moet een keer afgelopen zijn met de negatieve beeldvorming van (werken in) het onderwijs. Ik heb gisteren de redactie van De wereld draait door een uitnodiging gestuurd om bij hen aan tafel de komen zitten om een realistisch positief beeld van (werken in) het onderwijs neer te zetten. Tot op heden geen reactie. Wel heb ik van het plaatselijke Rotterdamse huis aan huis blad de toezegging dat ik op reguliere basis een positief verhaal over het Rotterdamse onderwijs mag schrijven.

Wat is de huidige status van dit item “positief schrijven over onderwijs” en kunnen wij daar samen misschien iets in betekenen?

Annemieke van Dillen

Die vraag kon ik niet direct beantwoorden.

Hoi Annemieke,

Ik weet niet wat de status is.
Ik kan slechts persoonlijk het positieve blijven benadrukken op een voor mij realistische manier.

Wat iedereen daarin kan betekenen is hetzelfde doen en blijven doen en opnieuw doen. Onverbiddelijke oprechte aardigheid.

Wat iedereen kan doen is even wachten met het reageren als de emotie hoog is en de formulering niet opbouwend.

Wat iedereen kan doen is wat er mooi is delen. Wat er fijn voelt delen. Wat doet glimlachen delen. Hoe ‘klein’ ook.

Ik zal deze post nogmaals delen. Ik hoop dat velen ons volgen door het delen van een like te voorzien, liefst met een eigen commentaar, van en retweet te voorzien van een eigen woordje, of veel liever nog een eigen verhaal.

Mocht er iemand iets willen schrijven en geen blog hebben: ik plaats het graag.

Met hartelijke groet,
Frans

Hieronder een stuk uit De Havenloods met de oproep van Annemieke. Ik deel het stuk graag.

Annemieke vraagt mensen mooie verhalen over het onderwijs te delen

Rotterdam – Annemieke van Dillen is docent op Hogeschool Rotterdam en actief in Broedplaats010. Ze heeft genoeg van de negatieve berichten over het onderwijs en stuurde deze oproep naar De Havenloods.

‘Woensdagavond 28 november ontwaakte het vuur in mij en nam ik het volgende besluit: Het imago van (werken in) het onderwijs moet echt verbeteren! In een item van DWDD werd (werken in) het onderwijs negatief neergezet. Het item was een reactie op de opening van het NOS-journaal ‘een kwart van de docenten is slachtoffer van geweld door leerlingen’. DWDD deed er nog een schepje bovenop. Twee MBO-leraren vertelde laconiek over hun eigen ervaringen met verbaal en fysiek geweld. Hun reactie vond ik volkomen misplaatst. Bovendien begrijp ik niet dat zij vergeten zijn om ook de mooie kanten van (werken in) het onderwijs te benoemen. Zelf werk ik al jarenlang als docent. Werken in het onderwijs (lees; medeverantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van jongeren) is een van de mooiste en meest zinvolle beroepen die je kan uitoefenen. Waarin iedere dag hele mooie en waardevolle dingen gebeuren. Deze worden naar mijn mening onvoldoende belicht in de media. Met dit artikel doe ik een oproep aan alle lezers van De Havenloods om positieve ervaringen te delen. Met elkaar kunnen wij ervoor zorgen dat het imago van het onderwijs realistisch positief wordt!’

Je kunt positieve verhalen delen via de Facebookpagina ‘Onderwijs010 positief zien’ en natuurlijk bij De Havenloods via redactie.hl@persgroep.nl of op onze facebookpagina.

 

Advertenties

Drie redenen om niet bang te zijn ‘desirable difficulties’ te gebruiken

november 4, 2018

Ja, retrieval practice, spacing en feedback kunnen mogelijk ‘intimiderend’ overkomen. Dat mag echter geen reden zijn ze niet te gebruiken.

Wanneer het over leren gaat leiden eenvoudige strategieën tot korte-termijn leren. Langzamere, meer-eisende strategieën leiden tot lange-termijn leren.

‘Desirable difficulties’ (gewenste moeilijkheden), zoals retrieval practice, spacing en feedback  dagen uit tot leren en dat is goed!

Wees dus niet bang om ze te gebruiken! Hier zijn drie redenen waarom niet.

1. We gebruiken ze al in ons klaslokaal.
Uit het geheugen terug laten halen wat leerlingen al weten, dit verspreidt over de tijd doen, feedback geven, het gaat als vanzelf, zonder nadenken. Het zijn intuïtieve strategieën en daarom zijn ze eenvoudig en flexibel. Deze strategieën zijn niet nieuw en stevig ingebed in onderzoek dat aantoont dat zij een significant positief effect op leren hebben. Maar toch… doen we het wel zo vaak als we zouden willen? Haal het stof van je boeken en de twijfels uit je hoofd en gebruik deze strategieën die bewezen werken

2. Het is niet nodig meer tijd aan nakijken te besteden.
Gatver! Nakijken! Een vaak gevoelde noodzaak die meer pijn dan plezier brengt. Leiden retrieval practice, verspreiden over de tijd of feedback tot het toenemen van de tijd besteed aan nakijken? Nee! Integendeel, gebruik maken van deze strategieën op een zo cijfer-loze manier als mogelijk verlaagt het belang van een test en vergroot het leren. Er is geen reden om papier te verzamelen, punten toe te kennen of iets in een cijferprogramma in te vullen.

3. Je bespaart tijd in de klas, je verspilt het niet.
Leerlingen betrekken in een activiteit die slechts een paar minuten duurt haalt een paar nootjes uit een zak vol tijdens de les. Op de langere termijn levert dit ineens, alsof het magie is, een heerlijke chocolade reep vol nootjes. Bam! Met andere woorden, wanneer leerlingen betrokken actief zijn in een retrieval practice activiteit gedurende een paar minuten onthouden zij meer en langer en hoef jij als docent minder later opnieuw te laten leren. Daarvan kun je verzekerd zijn!
Bron: https://www.retrievalpractice.org/strategies/2018/10/31/halloween

Effectief herhalen: Retrieval Practice Challenge Grids

september 29, 2018

Leraren hebben vaak het gevoel dat er zoveel stof behandeld dient te worden in een zo korte tijd dat er geen tijd is voor herhaling. Dat is jammer. Herhalen is namelijk een zeer krachtige motor voor leren. Het verdient dus moeite deze tijd te zoeken en te maken. De stof alleen herhalen vlak voor een eindtoets of een examen is lang niet zo effectief als regelmatige herhaling in de lessen inbouwen.

Een fantastische manier om dit eenvoudig te doen zijn de zogenaamde “Retrieval Practice Challenge Grids”. Retrieval Practice Challenge Grids zijn ontworpen en ontwikkeld door Kate Jones en er zijn inmiddels vele voorbeelden van te vinden voor allerlei vakken. Kate Jones heeft er op haar site de nodige verzameld en ik raad iedereen aan daar zeker even een kijkje te nemen om inspiratie op te doen door te zien hoe collega leraren de Grids inzetten. Ze zijn via de voorbeelden eenvoudig aan te passen of zelf te maken. Voor dit laatste kan bijvoorbeeld gebruik gemaakt worden van de templates die Mark Anderson ter beschikking stelt.

Retrieval Practice Challenge Grids, of simpelweg Retrieval Grids zijn als schaakborden waarop leerlingen heen en weer springen om vragen te beantwoorden. Zij doen dit op hun eigen volgorde en hun eigen snelheid.

De Retrieval Grids maken gebruiken van spacing: Leerlingen worden uitgedaagd een concept of het antwoord op een vraag terug te halen. De vragen zijn voorzien van een kleurcode: blauw voor de laatste les, rood voor de lessen van afgelopen week, groen voor twee weken geleden, paars voor nog langer geleden.

Retrieval Grids kunnen worden ingezet voor feedback: Na een grid gevuld te hebben kunnen leerlingen individueel hun werk controleren, dit doen in paren of groepen, of de leraar kan zelf uitgebreid feedback geven.

Retrieval Grids zijn formatief en kunnen met of zonder beoordeling worden gemaakt. Zo kunnen er geen punten worden toegekend of punten aan hoever in het verleden een leerling informatie kan terughalen: 1 voor de laatste les, 2 voor de lessen van vorige week, 3 voor die van twee weken geleden en 4 voor langer geleden. Retrieval Grids zijn een mooie manier om zichtbaar te maken dat retrieval practice een leerstrategie is en geen toets of afrekening.

Een Retrieval Practice Challenge Grid kan gemaakt worden voor een specifiek onderwerp of juist voor een reeks van onderwerpen die bij elkaar horen. De vragen kunnen variëren terughalen van eenvoudige feiten waarvan verwacht mag worden dat elke leerling deze kan beantwoorden tot meer uitdagende vragen waarbij de formulering van de antwoorden een groter inzicht en vermogen tot verdieping vereisen.

Leerlingen kunnen natuurlijk ook zelf Retrieval Grids maken en deze met elkaar uitwisselen. Een optie die ruimte geeft tot differentiatie.

Retrieval Grids vormen een mooie aanvulling op regelmatige korte digitale testjes die al worden gebruikt om retrieval practice op een efficiënte manier in de praktijk toe te passen. Daar waar de digitale testjes zich vooral richten op het herkennen van woorden of antwoorden op vragen vereisen Retrieval Grids meer van het vermogen tot het actief terughalen van informatie.

Ik heb mijn eerste twee Retrieval Grids zojuist gemaakt en ga er komende week mee aan de slag.

Bronnen:
Retrieval Practice: Strategies
– Kate Jones: Love to Teach – Retrieval Practice Challenge Grids for the Classroom
Mark Anderson: ICT Evangelist – Retrieval Practice Challenge Grid Templates

 


Actief aan de slag met Retrieval Practice

september 8, 2018

Bij leren wordt vooral gedacht en gewerkt aan het zorgen dat informatie de hoofden van onze leerlingen inkomt. Minstens zo belangrijk natuurlijk is dat die informatie er ook weer uitkomt.

‘Retrieval practice’ is een leerstrategie die gericht is op het informatie ook uit de hoofden van onze leerlingen krijgen en zo het leren te versterken. Door zeer regelmatig actief informatie terug te roepen wordt het geheugen voor deze informatie versterkt en wordt vergeten verzwakt.

Retrieval practice is een veel onderzochte, aantoonbaar effectieve en eenvoudig uit te voeren manier van leren.

Hier is een voorbeeld van een zeer actieve retrieval strategie die gebruikt kan worden en die slechts een vijf- tot tiental minuten van de les in beslag neemt. Leerlingen reflecteren hier op hun metacognitie als klas, niet alleen individueel.

Actief aan.de slag met Retrieval practice via de Metacognitie Rij:

  1. Leerlingen verzamelen aan een kant van het klaslokaal. De leerkracht noemt een kernbegrip of concept en leerlingen proberen in stiltje de informatie die zij hierover bezitten terug te halen in hun hoofd.
  2. Leerlingen bepalen zelf hoe goed hun begrip is en verplaatsen zich naar een van de drie posities in het lokaal, waarbij zij tegelijkertijd een rij vormen. Zij baseren hun keuze op metacognitie en geven hun antwoord nog niet. De posities zijn gemarkeerd als ‘Zelfverzekerd teruggehaald’ aan een kant, ‘Soort van teruggehaald’ in het midden en ‘Kan het niet terughalen’ aan de andere kant. (De Engelse termen zijn: “Confidently Retrieve It”, “Kind of Retrieved It” en “Can’t Retrieve It”)
  3. Leerlingen bespreken met de leerling die het dichtst bij hen staat wat zij weten of denken te weten over het begrip of het concept, gedurende twee minuten.
  4. Leerlingen gaan vervolgens in contact met de leerling die zo ver mogelijk bij hem vandaan staat en delen, discussiëren, onderwijzen en leren, gedurende opnieuw twee minuten.
  5. De leraar vraagt vervolgens aan de leerlingen die de informatie in eerste instantie niet konden terughalen wat zij geleerd hebben en aan de leerlingen die de informatie zelfverzekerd terughaalden of hen overeenkomstige misvattingen zijn opgevallen.

De Metacognitie Rij werkt snel en zorgt ervoor dat leerlingen opstaan en bewegen. De Metacognitie Rij is bij alle niveau’s en alle onderwerpen te gebruiken en brengt Retrieval practice, Feedback en Metacognitie op een eenvoudige en plezierige manier de klas in.

Dus…, doe het gewoon ergens in de komende weken en betrek leerlingen actief bij Retrieval practice, in slechts een paar minuten van een les.

Ik ga het in elk geval doen deze komende week, bij een aantal van mijn klassen. We gaan actief aan de slag met leren.

Bron:
– Retrieval Practice – Try Metacognition Line Up for retrieval practice and peer feedback

PS: Een van de doelen voor dit schooljaar voor mijzelf is het hier delen van leerstrategieën waarvan aangetoond is dat zij een positief effect op leren hebben, met speciale aandacht hoe deze in de dagelijkse praktijk toe te passen. Weten wat werkt en hoe dit toe te passen in de klas. Deze post is de tweede in deze serie. De eerste was Hoe kun je leren versterken zelfs op de eerste dag van het schooljaar. Een uitgebreidere toelichting en een overzicht hoop ik later te schrijven.


Testjekennis

juli 23, 2018

Aan het eind van het schooljaar, of aan het begin van de vakantie, of aan het eind van de vakantie, of aan het begin van het schooljaar (of alle vier) zijn vele van ons in onderwijs bezig met de plannen voor het nieuwe schooljaar. Wat ga ik volgend jaar anders doen? Beter doen? Niet meer doen? Ga ik me concentreren op verbeteren wat ik al goed doe? Ga ik iets nieuws proberen wat ik altijd al van plan was of wat ik ben tegengekomen bij een collega of gelezen heb in een onderwijsblad of een vakblad of gezien heb op sociale media?

Zelf zit ik altijd vol met plannen, waarvan meestal slechts een klein deel verwezenlijkt wordt, simpelweg omdat het teveel plannen zijn. Dat heeft mij geleerd en doen besluiten elk jaar een soort speerpunt te selecteren.

Komend schooljaar zal het speerpunt ‘herhalen en feedback‘ zijn, hoewel dat natuurlijk net zo gemakkelijk twee speerpunten genoemd kunnen worden. Om dat concreet te gaan maken ben ik nu dus bezig met vormen om dit te doen.

Een manier zal zijn nog vaker en gerichter gebruik te maken van testjes om te herhalen.

Testjes om te herhalen zijn voor leerlingen en leraar een manier om te testen hoeveel zij nog van een onderwerp of van een heel voorafgaand leerjaar weten.

Komend schooljaar staat daarom voor al mijn leerlingen in de studiewijzer opgenomen ergens in de eerste twee weken: Testjekennis. Deze testjes gaan over de kennis van het afgelopen jaar, of de afgelopen jaren. Deze testjekennis testen zal ik gaan gebruiken om te bepalen welke onderdelen van het voorafgaande jaar herhaling behoeven en ik zal de leerlingen deze herhaling op verschillende manieren gaan aanbieden en gedurende het jaar opnieuw gaan testen. De leerlingen zullen geen cijfer krijgen voor deze testjekennis testen, wel feedback, zo persoonlijk mogelijk. Bij de testjekennis testen zal ik de vragen vooral richten op de BioKern doelen die wij met een aantal collega’s aan het opstellen zijn. Wat zijn nu de werkelijk wezenlijke onderdelen van ons vak waarvan wij vinden dat alle leerlingen deze dienen te kennen en beheersen? Het vormt een pragmatische samenvatting van de breed geformuleerde kerndoelen die onderdeel vormen van de examenstof en waarvan wij hebben ervaren dat deze ook vaak concreet of verborgen in de examens terugkomen. Deze BioKern doelen zullen ook in onze reguliere toetsen regelmatig terugkeren.


Spelletjes spelen om te herhalen

juli 23, 2018

Aan het eind van het schooljaar, of aan het begin van de vakantie, of aan het eind van de vakantie, of aan het begin van het schooljaar (of alle vier) zijn vele van ons in onderwijs bezig met de plannen voor het nieuwe schooljaar. Wat ga ik volgend jaar anders doen? Beter doen? Niet meer doen? Ga ik me concentreren op verbeteren wat ik al goed doe? Ga ik iets nieuws proberen wat ik altijd al van plan was of wat ik ben tegengekomen bij een collega of gelezen heb in een onderwijsblad of een vakblad of gezien heb op sociale media?

Zelf zit ik altijd vol met plannen, waarvan meestal slechts een klein deel verwezenlijkt wordt, simpelweg omdat het teveel plannen zijn. Dat heeft mij geleerd en doen besluiten elk jaar een soort speerpunt te selecteren. Afgelopen jaar was dat vooral de vraag van Simon Sinek, uit zijn boek: Start with Why. Het bewustworden door de vraag steeds opnieuw te stellen: waarom waarom bepaalde dingen in het onderwijs gedaan worden, waarom doe ik de dingen in mijn onderwijs die ik doe?

Komend schooljaar zal het speerpunt ‘herhalen en feedback’ zijn, hoewel dat natuurlijk net zo gemakkelijk twee speerpunten genoemd kunnen worden. Om dat concreet te gaan maken ben ik nu dus bezig met vormen om dit te doen. Een manier zal zijn nog vaker en gerichter gebruik te maken van spelletjes om te herhalen.

Spelletjes om te herhalen zijn voor leerlingen een leuke manier om te testen hoeveel zij van een onderwerp weten. Tegelijkertijd geven zij de leraar inzicht in wat de leerlingen weten en waar mogelijk extra aandacht nodig is. Spelletjes waarbij leerlingen moeten samenwerken versterken bovendien nog eens deze vaardigheid. Er zijn verschillende manieren om dit online te doen en hieronder deel ik er drie. Ieder met zijn eigen uiterlijk en voor- en nadelen. Zelf gebruik ik vooral Socrative maar bekijk ze alle drie en zie waar jij je en je leerlingen jullie voordeel kunnen doen. Onderwijs is tenslotte een unieke interactie tussen een leraar en zijn/haar leerlingen. Elke dag overal anders.

Met het gratis online programma Socrative kunnen leerlingen als team meespelen op hun laptop, mobiel of tablet als team via de optie “Space Race”. De leraar maakt een klas aan en dit genereert een code waarmee de leerlingen zich kunnen aanmelden, zij hoeven hiervoor geen persoonlijke gegevens achter te laten. Terwijl de leerlingen antwoorden geven bewegen de raketten van hun team zich over het scherm. De resultaten van het spel kunnen gedownload worden ter analyse, bespreking en het geven van feedback.

De volgende video toont een duidelijke uitleg hoe de Space Race optie van Socrative gebruikt kan worden.

Ook het populaire programma Kahoot heeft een, vaak overziene, optie om leerlingen als team te laten deelnemen. Wanneer voor deze optie wordt gekozen is er een pauze na elke gestelde vraag voordat er antwoorden kunnen worden ingevuld. Gedurende deze pauze kunnen teamleden overleggen voor zij gezamenlijk een antwoord indienen.

De volgende video geeft een duidelijke uitleg hoe de Team optie van Kahoot gebruikt kan worden.

Een wat minder bekende optie om spelletje in een team te spelen is Blended Play. Het spelbord wordt geprojecteerd op het bord en wanneer de teams het juiste antwoord geven geeft de leraar dit aan en worden de stukken op het digitale bord verplaatst.

De volgende video geeft een duidelijke uitleg hoe Blended Play werkt.

Spelletjes om te herhalen, ik zou zeggen, maak jouw keuze.

Bron:
Richard Byrne: Free Tech for Teachers


Eindexamen samen nakijken 2018, tweede tijdvak

juni 17, 2018

Ook dit jaar was het weer heel fijn om samen te werken met collega’s bij het nakijken van de eindexamens biologie via een gedeeld document (Eindexamen samen nakijken 2018). Het blijkt voor de eerste corrector heel plezierig om in een vroegtijdig stadium van het nakijken contact te hebben met vakgenoten.

Door dit in een gedeeld online document te doen kan dit op een op zeer snelle manier, zo goed als live, plaatsvinden.

Komende week zijn de eindexamens van tijdvak 2 en hiervoor zijn opnieuw een aantal documenten aangemaakt om het nakijken gezamenlijk tot een plezierigere belevenis en mogelijk beter resultaat te laten leiden.

Opmerkingen bij vmbo-tl examen biologie 2018 2e tijdvak

Opmerkingen bij havo examen biologie 2018 2e tijdvak

Opmerkingen bij vwo examen biologie 2018 2e tijdvak

Wil je meedoen dan kun je via bovenstaande links het document invullen of je informatie achter laten. Ken je collega’s die niet actief zijn op sociale media breng deze dan ook op de hoogte. Je kunt het document natuurlijk desgewenst ook alleen raadplegen zonder iets toe te voegen. Er zijn geen verplichtingen. Het is wel fijn als je even je naam achter laat als je het document gebruikt hebt.

Een voorbeeld hoe dit in de praktijk werkt: Opmerkingen bij vwo examen biologie 2017 1e tijdvak

De ervaringen leren dat het erg prettig werkt. Heb je opmerkingen of suggesties voor aanpassingen dan hoor ik die graag.


%d bloggers liken dit: