Om stil van te worden en om het uit te schreeuwen

december 4, 2016

MeetUp010 logo cropped-SCN_0015-websiteIk ben bezig met de agenda van MeetUp010 en kijk even terug en vooruit. En ik word er stil van. En ik wil het uitschreeuwen.

Kijken jullie even mee?

MeetUp010 #11. 12-apr. Startende leraren.
InHolland.

MeetUp010 #10. 19-jan. Het prachtige risico van kunst, over creativiteit in het onderwijs. Inschrijven.
Grafisch Lyceum.

meetup010-10-logo-cy436wrxaaal2gf

MeetUp010 #9. 30-nov. Leren en lesgeven in de grote stad. Liveblog.
STC.

Intermezzo. 23-nov. The Afterparty. Op de zeepkist video’s.
Ver van Hier.

MeetUp010 #8. 21-sept. Maker Education.
RDM.

Intermezzo. 8-okt. FEEST, voor elk Rotterdams onderwijsbeest.

MeetUp010 #7. 23-jun. De drukpers van het onderwijs.
Pabo Thomas More.

MeetUp010 #6. 21-apr. Past het onderwijs?
Basisschool De Piloot.

MeetUp010 #5. 2-mrt. Laat mij leren.
Leeszaal West.

MeetUp010 #4. 6-jan. De klas is de wereld.
Gereformeerde Scholengemeenschap Randstad.

MeetUp010 #3. 19-nov. De staat van de leraar.
Basisschool De Globe.

MeetUp010 #2. 29-mei. MeetUp010 meets edcampNL.
RVC De Hef.

MeetUp010 #1. 19-mrt. De onderwijzer aan de macht.
Albeda College.

MeetUp010 is bezig met de organisatie van #10 en #11. In anderhalf jaar tijd heeft MeetUp010 #1 t/m #9 (mee)gemaakt. Elf zeer diverse onderwerpen, zo divers als het onderwijs en het leven van een leraar en een leerling. MeetUp010 zijn Rotterdamse leraren, uit PO, VO, MBO en HBO, die bijeenkomsten organiseren over onderwerpen die hen bezighouden. Onderwerpen waarvan zij denken dat anderen er ook mee bezig zijn en samenkomen waarde heeft. De bijeenkomsten zijn geweest op basisscholen, middelbare scholen, mbo’s, hbo’s, bibliotheken.

MeetUp010 heeft geen budget. We hebben wel dromen en lol.
We genieten van iedereen die ons helpt, met een lokatie, een hapje en een drankje.

MeetUp010 zijn ook alle mensen met een hart voor onderwijs die mee komen doen om te delen. Gratis en voor niks.  Maar het is niet voor niks. Het is voor onze leerlingen. Het is voor ons onderwijs. Het is voor onze toekomst.

MeetUp010 zijn ook alle mensen die komen luisteren en komen praten. MeetUp010 is niet van de polarisatie maar van het gesprek. Niet van het voor of het tegen, maar van het vooruit. MeetUp010 wil een voorbeeld zijn. MeetUp010 is blij al het moois dat gaat komen. Het kan.

MeetUp010 heeft geen plan van boven maar een hart van onderen.MeetUp010 logo cropped-SCN_0015-website

Ik word er stil van. En ik wil het uitschreeuwen.

 


Het woord speeddate zoemde door de school

november 16, 2016

Ooit heb ik hier geschreven over het inzetten van een speeddate bij het geven van presentaties. Speeddate je presentatie, mooi onderwijs? en speeddate je presentatie werkt! Je kunt een speeddate ook inzetten bij het leren voor een toets. In deze gastblog beschrijft Carla Upperman haar eerste ervaringen hier mee.
speeddate-digibord-rand-2016-11-16_0642Het was even schrikken voor de leerlingen, laatste les voor de toets, staan de tafels tegenover elkaar in plaats van naast elkaar! Zittend tegenover elkaar lezen ze op het bord het woord speeddate. Was da?

Het idee van een speeddate heb ik van een tweet en blog van Henk ter Haar. ‘De focus van de leerlingen ligt bij de toets en niet bij nieuwe dingen’, was een van de zinnen in de blog van Henk die ik herkende. Evenals, ‘de meerwaarde moet zitten in het samen leren’ . Een van de voordelen van school, je hebt altijd medeleerlingen bij de hand waar je uitleg aan kunt vragen. Dit kun je als docent ook bewust benutten tijdens de lessen.

Goed voorbeeld doet goed volgen. Ik heb de onderwerpen voor de komende biologie toets in een powerpoint gezet en steeds dezelfde opdracht bij de verschillende onderwerpen gezet. De opdracht was: “Praat met elkaar HOE je hebt geleerd over het onderwerp, over WAT je precies hebt geleerd en bespreek eventuele vragen/moeilijkheden betreffende het onderwerp met elkaar.”

De 30 leerlingen van v4 gaan tegenover elkaar zitten, lezen de uitleg van het speeddaten, lezen het eerste onderwerp en beginnen met elkaar te praten. Na 5 minuten gaat er een bel en schuiven de leerlingen door naar een andere tafel. Om het overzichtelijk te houden schuiven alleen de leerlingen zittend aan de rechterkant door. Als ze bij de volgende tafel zitten komt het volgende onderwerp op het bord en komen de gesprekken weer op gang.

Het is onwennig, vooral omdat leerlingen met leerlingen komen te zitten waar ze niet vaak mee praten. En het verschilt nogal met wie ze aan tafel zitten qua kennis en voorbereiding. Zo heeft een leerling een geweldige samenvatting gemaakt en voor ze het weet komen leerlingen hier een foto van maken. Dat is handig delen! De vraag HOE ze hebben geleerd blijkt niet zomaar aan de ander uit te leggen. Tja, hoe leer je? “Nou gewoon uit het boek”. En ook WAT er nu geleerd is komt niet gemakkelijk over tafel. Mijn rol als docent is anders, luisteren en alleen mee bemoeien als er een stilte valt of als er vragen zijn.

De les bij v5 met 16 leerlingen en 2 uur later zag er al anders uit. Ik had de powerpoint voorzien van plaatjes om zo het onderwerp aansprekender te maken. Door over het plaatje te praten werd er makkelijker gepraat over ‘WAT heb ik eigenlijk geleerd, klopt dit met wat ik zie op het plaatje?’ Naast tussendoor, heb ik aan het eind van de les ook nog vragen beantwoord waar de leerlingen niet uitkwamen. Daarnaast had ik minder onderwerpen want na 5x wisselen is het wel mooi geweest en zijn de leerlingen er wel klaar mee.

Bij beide groepen is er werk aan de winkel, we moeten aan de slag met de vragen: ‘HOE leer ik?’ en ‘WAT leer ik dan?’

Hoe we dit gaan aanpakken en de rol van een speeddate in mijn lessen komt in een volgend blog.


MeetUp020 is een blijvertje.

november 2, 2016

MeetUp020 logo H4n_Jox5_400x400

Dinsdag 1 november was de eerste MeetUp020, bij het net opgerichte Cartesius 2 dat zetelt midden in Amsterdam in een prachtig gebouw met een geschiedenis. Na het blijvende succes van MeetUp010 hebben ook in 020 een aantal mensen (@doorbreken @fifischwarz @JasperRijpma @laurapolder @LucSluijsmans @rubiknazarian @sndrclsn) de koppen bij elkaar gestoken en gezegd en gezien dat zij met en van elkaar willen leren en hoe zij dit vorm willen en kunnen geven. Een beetje ‘namens’ MeetUp010, maar vooral als mezelf was ik daarbij aanwezig.

Het onderwerp: inspirerende onderwijsinnovatie.
Er zijn in 020 een aantal ontwikkelingen aan de gang binnen het onderwijs die als nieuw of vernieuwend te bestempelen zijn en hier is veel aandacht voor. Deze vernieuwingen werden en worden in gang gezet door geïnspireerde en inspirerende personen. Wie zijn zij? Wat drijft hen? Wat willen zij bereiken? Hoe zijn zij te werk gegaan? Hoe staat het er nu voor? Welke lessen hebben zij geleerd? Op deze avond was er gelegenheid om kennis te maken met een aantal van deze onderwijs vernieuwers en met hen in gesprek te gaan.

De sprekers: gevarieerd. 

De opzet.
Na de inloop, met de onvermijdelijke maar evenzo noodzakelijke koffie (of thee), was er het welkomstwoord door Sander Claassen @sndrclsn, die zichtbaar onder de indruk was van het feit dat MeetUp020#1 nu echt een feit was en terecht blij met de opkomst, op de avond van een gewone doordeweekse lesdag.
Hierna was het de beurt aan de aanwezige sprekers om in een korte pitch van 2 minuten te vertellen wat zij graag zouden willen vertellen als ze meer tijd zouden hebben en zo mensen naar hun verhaal te lokken. De pitches werden gevolgd door vijf parallelsessies van een uur. De keuze stress sloeg bij mij een beetje toe maar toch wist ik wel waar ik meer over wilde horen. Ik had mij ook al een beetje voorbereid, dat hielp. Er werd uitdrukkelijk opgeroepen bij de sessies interactief te zijn en niet lijdzaam te luisteren. Ook was er de zeer bewust de mogelijkheid om te wisselen van sessie, waarvan voor zover ik heb kunnen zien overigens weinig gebruik gemaakt werd.
De opgedane ervaringen werden na de parallel sessies gedeeld in een ‘Open Space‘, waar ook ruimte was bij de vier pilaren in de aula om specifiek met elkaar in discussie te gaan. Wat hier gebeurde kun je vergelijken met een stel opgeladen batterijen op zoek naar hun konijn. Een heerlijk spektakel.

duracel-konijn

Mijn ervaringen.
Ik koos uiteindelijk in de parallel sessies voor het gesprek met @jjbeckeringh van @cartesius_2, (wat overigens niet mijn originele, voorbereidde keuze was 😀, de  pitches hadden hun werk gedaan). Met 90 leerlingen in twee klassen, die in drie niveau’s worden verdeeld is @cartesius_2 een kleine school, zij bestaat dan ook pas sinds augustus 2016. Er zijn geen traditionele vakken en er zijn geen cijfers. Bam! ‘Elke week gaat het beter’, vertelde Jasper. ‘Met ons en met onze leerlingen’. Dit kun je lezen alsof goedbedoelende naïeve leraren maar wat aandoen met hun nauwelijks doordachte ideetjes, je kunt het ook lezen als ongelofelijk betrokken professionals die het het beste uit henzelf en hun leerlingen willen halen en daar alles voor doen. Dat laatste hoorde ik, ik proefde het ook, het smaakte naar meer. Het deed mij denken aan het prachtige motto van Stichting Leerkracht. ‘Elke dag samen een beetje beter‘. De discussie die Jasper startte ging over twee peilers onder de visie van @cartesius_2, aanspreken van meta-cognitie bij leren en differentiëren. Ik vond zelf de bijdrage van caland 2 hierin een waardevolle. Zij hebben het traject afgelegd van 100 leerlingen naar 700 in vijf jaar en hebben daarmee laten zien dat het anders kan. Zij hebben een rooster met dagdelen waarin een vak staat, de docent beslist verder over de duur van de lessen, het aantal pauzes. Eenvoudig elegant. De tijd was te kort voor meer, dus gaan we later verder.

Na afloop van het ‘officiële’ gedeelte was er nog de optie om de avond af te sluiten in een lokale kroeg. Of ik dat gedaan heb? Het schijnt.

meetup020-biertje-2016-11-02_0644

De conclusies.
MeetUp020#1 was vol. Er waren meer inschrijvingen dan plaatsen. MeetUp020#2 is inmiddels in voorbereiding. MeetUp020 is een blijvertje.

meetup020-smaakt-naar-meer-2016-11-02_0727
MeetUp’s zijn blijvertjes. Er gaan er meer komen. Zij zijn een mooie vorm.

wordt dus vervolgd…

MeetUp010 logo cropped-SCN_0015-website


edcamps zijn als live concerten

oktober 30, 2016

Je moet erbij geweest zijn.

edcampbe-tz1dac6a

Op zaterdag 22 oktober was het 3e edcampBE. Ik was daarbij en heb genoten. Ergens op twitter kwam gedurende de dag de vraag langs of er ook een livestream was. Die was er niet. Hij had er kunnen zijn, maar dan nog had je iets gemist. Het echte goud is het aanwezig zijn terwijl het gebeurt. De energie is niet volledig te vangen als je niet zelf onderdeel bent van de bron. Een edcamp is als een live concert. De muziek klinkt op dat moment, in die omgeving, anders, intenser. Zij komt binnen op een unieke manier die zowel rijk als onnavolgbaar is. Natuurlijk kan niet iedereen er altijd bij zijn, op een zaterdag. Maar evenzo natuurlijk kan niet iedereen er nooit bij zijn, op een zaterdag.

Rond half acht vertrok ik naar Sint-Niklaas, naar de Broederschool Humaniora, wat een prachtige lokatie bleek te zijn. Ik schudde de hand van Esbjorn en Bram, de zeer relaxt ogende organisatoren, die zich achter de schermen danig druk hadden gemaakt om alles tot in de puntjes te regelen, voor zover een edcamp dat toestaat. Ik kreeg koffie en kon kiezen uit verschillende koekjes en wat ik herkende als Limburgse ‘toert’. Tijdens de lunch was er zelfgemaakte soep, super belegde broodjes en in de middag nog als verrassing mattentaart.

‘Is dat niet ver rijden?’, vroeg een collega mij maandag op school, toen ik enthousiast vertelde over mijn weekend en dus deze dag. ‘Nee,’ was mijn directe antwoord, ‘binnen Nederland rijd ik menigmaal verder om te kunnen leren’.

edcampbe-humaniora-school-img_4264

Na de introductie door Esbjorn schreven alle aanwezigen op een post-it wat zij zouden willen delen en vervolgens gaven zij aan waar zij zelf naar zouden willen luisteren. Dit resulteerde in 12 sessies, met steeds de keuze uit twee. Het pijnlijkste moment voor velen bleek, het was allemaal zo interessant!

edcampbe-sessies-img_20161022_121434

Ik heb gekozen voor:

Toen was er pauze en deze vraag aan mij:

“Is Uw achternaam werkelijk Droog? Het zou zomaar een goed gekozen artiestennaam kunnen zijn.”

Tijdens de pauze was er naast het fantastische voedsel ook ruimte voor het voedzame gesprek. En dat was er. In tweetallen, drietallen, per tafel, per vak, per interesse, per fect.

Na de pauze heb ik gekozen voor:

  • Liesbeth, die ons een contract liet tekenen, zoals zij haar leerlingen laat doen, over via welk pad wij het rekenen zouden gaan leren. Een mooie methode met vele mogelijkheden, een bekend fenomeen in België, volgens mij zeer bruikbaar ook in Nederland.
  • Jelle, die ons de tool LoQuiz liet ervaren door ons daar buiten mee aan de slag te laten gaan. Leerlingen zien vragen pas op het moment dat zij op de juiste lokatie zijn aangekomen. Perfect voor excursies!
  • de vrouw wiens naam ik nu even niet kan terugvinden en wiens naam er ook niet wezenlijk toe doet maar die ik toch graag zou vermelden omdat ik zo onder de indruk was van haar zijn, die met ons haar reis deelde als directeur van twee scholen op hun pad van een ‘slechte’ school naar een ‘goede’ school en het belang van gedeelde verantwoordelijkheid, saamhorigheid, bereidheid tot verandering, keiharde keuze’s maken en uitvoeren als bezienswaardigheden liet voelen.

Wil je meer lezen over edcampBE#3 dan kun je terecht bij de blog van Jörgen, die voor het grootste deel andere sessies heeft bijgewoond dan ik en zijn ervaringen heeft beschreven. Je kunt ook kijken op de facebook pagina van edcampBE. Er gaat een vierde edcampBE komen en ik zou niet weten waarom je daar niet bij zou willen zijn. Je kunt zelf aangeven wat jouw voorkeur heeft met betrekking tot lokatie en moment. Als het maar enigszins kan ga ik erbij zijn. Ik hou van live muziek en van live leren.

Er gaat ook in Nederland weer een edcampNL komen. Ik ga die samen met Patricia van Slobbe, (En mogelijk anderen? Wil jij mee helpen? Laat het ons weten), organiseren. Het staat hier nu, dus het zal zo gaan zijn. De plaats zal Amsterdam zijn. De exacte lokatie en datum volgen spoedig. Ga jij erbij zijn?

edcampNL logo spot 2013-08-10_1926


Leren voeden via FeedUp FeedBack FeedForward

oktober 30, 2016

feedback-unknown

Afgelopen donderdag was ik op bezoek bij Jörgen van Remoortere. Niet bij hem thuis, maar op zijn school, het Visser ’t Hooft Lyceum in Leiderdorp. Jörgen had daar een activiteit georganiseerd binnen het ‘regie over je eigen professionalisering’ platform The Crowd. Het onderwerp was het organiseren van feedback, voor Jörgen een onderdeel van zijn zoektocht naar hoe effectief cijferloos les te geven. Voor de andere aanwezigen vooral een middel om effectiever les te geven. De directeur van de school van Jörgen was ook aanwezig. Zij gaf tijdens de voorstelronde aan graag live mee te maken hoe zo’n activiteit van The Crowd nu zou verlopen. Na afloop gaf zij aan onder de indruk te zijn van de betrokkenheid van de aanwezigen en graag deelnemer te worden. Tussendoor gaf zij aan hoe zeer zij de persoon Jörgen als leraar waardeert en dat zij mede daarom hem de ruimte geeft zijn ‘experiment’ met cijferloos lesgeven uit te voeren. De aanwezigen waren leraren uit PO, VO en MBO.

Dat feedback een van meest krachtige gereedschappen is in de gereedschapskist van de leraar beschouw ik hier verder als een gegeven. Een andere keer misschien daarover weer meer. Dat het zo is is zo.

De eerste dia van de middag/avond was de volgende. Hij zou de enige zijn, maar gaandeweg de levende discussie en interactie kwamen er toch ook andere even langs. Die beelden waren niet alleen van Jörgen, ook Rhea en Sacha deelden. Het was een mooie live of levende les.

feedbackschema

Origineel: Dylan William. Vertaling: Bas Trimbos

Ik werd mij er tijdens deze bijeenkomst (weer eens) van bewust dat ik in mijn eigen lesgeven nauwelijks iets doe met het expliciet gebruiken van leerdoelen, terwijl zij impliciet sterk aanwezig zijn in het ontwerp en het uitvoeren van mijn lessen. Jörgen gaf aan dat begrip van leerdoelen bij leerlingen essentieel is voor effectieve feedback. Hij liet zien waardoor en hoe hij dit invult en dat het werkt met hem, zijn vak en zijn leerlingen. Toch twijfel ik zelf nog. En dat ervaar ik als goed. Twijfel kan leiden tot verbetering. Ik denk er dus nu over na. Ga ik leerdoelen meer delen met leerlingen? Zo ja, hoe?

We hebben gesproken over de manieren waarop feedback kan worden gegeven en hoe leerlingen hier zoveel mogelijk zelf bij te betrekken. Hoewel bij feedback de persoonlijke interactie een belangrijke factor is kunnen digitale tools wel degelijk ondersteunend zijn, met name in het creëren van tijd en ruimte voor de leraar om wel aan die persoonlijke interactie toe te komen. Feedback hoeft niet continu fysiek te zijn wanneer de relatie tussen leraar en leerling gevormd, wederzijds, open en echt is. Er zijn tijdens de bijeenkomst verschillende tools langsgekomen die op verschillende wijzen kunnen bijdragen aan het gericht testen van aanwezige kennis en vaardigheden om daar als leraar gericht feedback te kunnen geven. Korte testjes kunnen leerlingen en leraar laten zien waar zij staan. Dit kan bijvoorbeeld via SocrativeKahootPlickers, QuizizEdmodoNearpod, Edpuzzle, GoFormative, peerScholar. Aan snelle hulpmiddelen hiervoor is duidelijk geen gebrek. De keuze hieruit is aan de leraar, wat past het beste bij hem, zijn vak, zijn leerlingen, zijn mogelijkheden? Korte formatieve testjes hoeven natuurlijk niet digitaal. Naast papier zijn wisbordjes een prima alternatief. Ter plekke werd even opgezocht dat witbordjes inderdaad niet meer dan een euro per stuk hoeven te kosten.

Een video die werd genoemd als bron om de waarde van goede feedback en de manier waarop deze gegeven kan worden en aangeleerd kan worden aan leerlingen is de volgende en deze kan in dit verslagje niet ontbreken: ‘Austin’s butterfly’.

Een video van een paar minuten. Kun je zo in de klas of aan je collega’s laten zien. Maakt veel woorden overbodig.

Ik heb ook een boek besteld dat werd genoemd. 10 ways to go gradeless in a traditional grades school.

Bij het laatste rondje werd alle aanwezigen gevraagd of de bijeenkomst had voldaan aan hun verwachtingen en wensen en wat zij hadden geleerd of gaan meenemen. Binnen de variatie in de antwoorden waren er duidelijke constanten. De tijd was te kort om aan feedforward toe te komen en de inbreng van de leerling hierin vorm te geven. De positieve energie was onbeschrijfelijk, de betrokkenheid evenzeer, de waarde onmeetbaar. We willen verder en dus een vervolgbijeenkomst. Die zal er zeker gaan komen. Ik ga er weer bij zijn. Bedankt Jörgen!

Twee van de andere aanwezigen hebben ook over hun ervaringen geschreven en deze zijn hier en hier terug te lezen. Even doen, om van vier kanten te kunnen kijken.

feedback-2-images


Versterk de positie van de leraar vanuit het team

september 28, 2016

wat-heeft-het-onderwijs-nu-nodig-vinken-via-arjan-via-johan-oostermaj-crsf_3oxeaa_fdu

afbeelding van Hector Giacomelli, gevonden via Ilja Klink

Op zaterdag 17 september verscheen als opiniebijdrage in Trouw een oproep om meer ruimte en autonomie voor docenten. Maandag 26 september deed de Onderwijsraad een vergelijkbare oproep in haar advies Een ander perspectief op professionele ruimte in het onderwijs dat aan de Tweede Kamer gepresenteerd werd. Hieronder de tekst van het begeleidende persbericht van de Onderwijsraad. De oproep steunen kan via deze adhesiebetuiging.

Versterk de positie van de leraar vanuit het team

Het beleid dat de positie van de leraar moet versterken, richt zich te veel op de individuele leraar en er is een neiging om te veel van bovenaf op te leggen. Om de leraar meer zeggenschap te geven over het onderwijs dat hij geeft, moet de samenwerking in en met lerarenteams verbeteren. Dit stelt de raad in het advies Een ander perspectief op professionele ruimte in het onderwijs, dat vanmiddag gepresenteerd wordt aan de Tweede Kamer.  

Leraren vinden nog steeds dat de werkdruk in hun beroep te hoog is en dat ze te weinig zeggenschap hebben over hun werk. Het huidige overheidsbeleid gericht op het verbeteren van ‘professionele ruimte’ is te eenzijdig en helpt onvoldoende. De professionele kwaliteit en expertise van leraren scheppen én vereisen een ruimte die vrij is van invloed van de overheid en ook tot op zekere hoogte, van de hiërarchische (arbeids)relatie met het bevoegd gezag en de schoolleiding. Tegelijkertijd hebben leraren zélf ook een verantwoordelijkheid in het actief creëren en benutten van hun professionele ruimte. Deze ruimte is niet vrijblijvend, maar moet altijd bijdragen aan de onderwijskwaliteit.

Kijk breder naar professionele ruimte

De raad pleit voor een bredere kijk op professionele ruimte: het gaat niet alleen om het versterken van individuele kennis en vaardigheden van de leraar, maar ook om het verbeteren van de conditieswaaronder leraren werken. De raad spreekt daarom liever van ‘handelingsvermogen’. Het vermogen om te handelen wordt groter als drie zaken goed op elkaar zijn afgestemd: competenties (van leraren), structuur en cultuur (van/in de organisatie en daarbuiten).
Om het handelingsvermogen te vergroten, adviseert de raad meer en betere samenwerking in de lerarenteams. Dit vraagt vooral een bijdrage van de school. Scholen kunnen (materiële en immateriële) instrumenten voor teamontwikkeling inzetten om teamprestaties te bevorderen. De overheid kan op dit punt niets voorschrijven en heeft een faciliterende en stimulerende rol. Tot slot vraagt beter samenwerken in teams om specifieke kennis en vaardigheden waaraan de lerarenopleidingen meer aandacht kunnen besteden.

Zet de professional en het team centraal  

Vergroten van het handelingsvermogen vraagt een actievere rol van directeuren, teamleiders en leraren zelf. De raad adviseert om meer gebruik te maken van principes uit de sturingsfilosofie ‘professional governance’. Drijfveren en werkprocessen van leraren(teams) komen zo meer centraal te staan. Vanuit deze filosofie worden bijvoorbeeld de visie en doelen van de school bepaald mét en dóór het team. Een ander voorbeeld is dat de school meer gebruikmaakt van gedeeld leiderschap: in overleg met leraren taken en verantwoordelijkheden beleggen bij teams.


Geef docenten tijd en ruimte

september 19, 2016

wat-heeft-het-onderwijs-nu-nodig-vinken-via-arjan-via-johan-oostermaj-crsf_3oxeaa_fdu

afbeelding van Hector Giacomelli, gevonden via Ilja Klink

Zaterdag schreef ik hier over ‘Wat heeft het onderwijs NU nodig?,’ met een korte toelichting over het ontstaan van de betreffende oproep. Hieronder de bijbehorende volledige tekst zoals zij verscheen als opiniebijdrage in Trouw. Met opnieuw de vraag deze oproep te steunen door de volgende adhesiebetuiging in te vullen. Deel deze oproep met je collega’s en vraag ook hen te tekenen. Er zijn al zeer veel positieve reacties gekomen (de teller staat nu op ruim 1000), ook vanuit de politiek, maar met nog veel meer staan we nog veel sterker.

Trouw zaterdag 17 september 2016

Dinsdag presenteert het kabinet-Rutte II zijn laatste Miljoenennota. De algemene beschouwingen zullen een voorbode vormen van de aankomende verkiezingsdebatten. Zowel de coalitie als de oppositiepartijen hebben onderwijs hoog in het vaandel staan. In de verkiezingsprogramma’s herkennen we de utopische taal van het ministerie van OC&W. Vergezichten in beleidsstukken als ‘Onderwijs2032’ spreken over onderwijs dat ‘aardige, vaardige en waardige burgers’ moet opleveren. Wij leraren roepen de politiek op om nu eerst de randvoorwaarden op orde te maken.

Het ontbreekt ons in de eerste plaats nu al aan genoeg tijd om onze huidige taak goed te doen. In het basisonderwijs worden wij geacht om alles voor te bereiden en te verwerken in amper één uur voor en één uur na schooltijd. In het voortgezet onderwijs krijgen we per les van 50 minuten ongeveer 15 minuten voorbereidingstijd en 15 minuten om op te sparen voor het nakijken. In Nederland geven we per voltijdbaan simpelweg 20 procent meer les dan het Europees gemiddelde.

De Tweede Kamer nam in juni 2016 een motie aan om het aantal lesuren per week met 20 procent terug te brengen tot het Europees gemiddelde. Het is dus niet zo dat we dan in de voorhoede van Europa komen. Toch heeft de regering al ruim voor Prinsjesdag laten weten dat hier geen geld voor is. Beleidsmakers willen graag de onderwijsresultaten spiegelen aan voorbeeldlanden als Finland en Singapore. Maar daar is het aantal lessen per voltijdsbaan fors minder dan het Europees gemiddelde. De politiek gaat er vanuit dat het onderwijs beter wordt van vernieuwing. Geef ons de tijd die we nodig hebben om het onderwijs te verbeteren.

In Nederland is er een grote bestuurslaag in het onderwijs: het ministerie, de inspectie, sectorraden, besturen en een woud aan adviserende en beleidsbepalende stichtingen. Deze bestuurslaag overstelpt ons in het dagelijks werk met opgelegde bestuurlijke ‘onderwijsvisies’. Visies, geschreven door mensen die ver af staan van de werkvloer en menen het onderwijs te
verbeteren door ons die visies op te leggen. Behalve dat het niet productief is, kost het handenvol geld. Er is de afgelopen jaren een enorm gat ontstaan tussen hoeveel geld we per leerling per jaar aan onderwijs uitgeven en hoeveel daarvan op de werkvloer terechtkomt.

Het gebrek aan autonomie is daarmee het tweede verschil met de landen waaraan onze beleidsmakers zich zo graag spiegelen. Het is een onjuiste gedachte dat een grote bestuurlijke ‘kleilaag’ nodig is als controlemechanisme om het onderwijsniveau te bewaken. In de thuiszorg heeft Buurtzorg bewezen dat autonomie op de werkvloer werkt. Ook in het onderwijs is die omslag naar collectieve autonomie nodig: zeggenschap en vertrouwen voor de leraar, zodat we kunnen samenwerken, binnen en buiten school, aan beter onderwijs. Autonomie maakt het onderwijs beter en het beroep van leraar weer aantrekkelijk. Als leraren centraal staan en de professionele ruimte en het vertrouwen krijgen, kunnen we ons werk doen volgens de maatstaven van de beroepsgroep.
Ook de jaarlijkse perikelen rond de Centrale Eindexamens laten zien tot welke problemen het leidt als de politiek kiest voor bureaucratie in plaats van autonomie. Bij de rekentoets en bij de eindtoets in het basisonderwijs zien we vergelijkbare problemen. Daarbij staat de basisschooldocent onder druk door de toetsbatterij van het leerlingvolgsysteem.

Na de algemene beschouwingen begint de verkiezingstijd. Wij als docenten worden opgeroepen om gestalte te geven aan een betere toekomst voor onze kinderen. Ons antwoord is helder: ook wij willen meebouwen aan deze toekomst.We missen echter de oplossingen van de werkelijke problemen van nu. Geef ons ruimte en zeggenschap.

Frans van Haandel, docent wiskunde
Marjolein Zwik, leerkracht basisonderwijs

Steun bovenstaande oproep door de volgende adhesiebetuiging in te vullen. Deel deze oproep met je collega’s en vraag ook hen te tekenen.

De opiniebijdrage is van de volgende 22 leerkrachten en docenten:

Peter Althuizen, docent Klassieke Talen VO
Inge Braam, leerkracht PO
Liesbeth Breek, docent Frans VO
Martin Bootsma, leerkracht PO
Frans Droog, docent Biologie VO
Michelle van Dijk, docent Nederlands VO
Jelmer Evers, docent Geschiedenis VO
Steven Geurts, docent Biologie VO
Frans van Haandel, docent Wiskunde VO
Henk ter Haar, docent Nederlands VO
Ton van Haperen, docent Economie VO
Karin den Heijer, docent Wiskunde VO
Per-Ivar Kloen, docent biologie VO
Arnoud Kuipers, docent Nederlands VO
Wera de Lange, docent Duits, Maatschappij VO
Arjan van der Meij, docent Natuurkunde VO
Bart Ongering, docent Engels VO
Thijs Roovers, leerkracht PO
Jasper Rijpma, docent Geschiedenis VO
Mark van der Veen, docent PO
Dick van der Wateren, docent Natuurkunde VO
Marjolein Zwik, leerkracht PO


%d bloggers op de volgende wijze: