En de tafels gaan direct weer in rijtjes van twee

mei 16, 2016

Maatschappijleer 2016-05-16_1652

2Doc: Maatschappijleer volgt het eerste half jaar van Daan als docent maatschappijleer op een middelbare school. Hij ontdekt door schade en schande hoe ver de theorie en praktijk van het lesgeven uit elkaar liggen. Daan volgt de eerstegraads opleiding Maatschappijleer aan de universiteit en begint in augustus 2015 vol goede moed aan zijn carrière als docent op een middelbare school in Tilburg. Zijn ideaal: een inspirerend docent zijn en de leerlingen afleveren als zelfstandige burgers met verantwoordelijkheidszin. Maar naarmate het eerste semester vordert, blijkt de realiteit weerbarstig. Lukt het Daan om zijn eigen stijl van lesgeven te vinden, en tegelijk ook om de leerlingen echt te bereiken? De uitzending is maandag 16 mei, NPO2, 20:55 uur.

Ik heb Daan gesproken. Afgelopen dinsdag. Daan sprak met een Brabantse toonval, waarvan hij zelf vond dat hij wel meeviel, en zat naast me in een klas op een school in Gouda, de Goudse Waarden. Op deze school was een voorvertoning van de documentaire ‘Maatschappijleer’, gevolgd door een discussie met docenten van deze school. Er gaan nog negen van deze bijeenkomsten op scholen volgen.

De tafels staan tijdens het bekijken van de film en de daaropvolgende discussie in een Open U. Ik had de film vooraf al mogen bekijken en zag hem nu dus voor de tweede keer. Beide waardevolle ervaringen. En verschillend.

Ik was ruim op tijd, maar stond bij het verkeerde gebouw. Bij het goede gebouw was de conciërge even niet aanwezig. Toen hij was gevonden bleek hij van niets te weten. Gelukkig brachten mobieltjes uitkomst. Er waren er meer te laat. Niemand mopperde. Zo gaat dat nou eenmaal wel eens in het onderwijs. We begonnen dus gewoon iets later.

De film start. Ik kijk rond.
Gekruiste armen, geconcentreerde blikken. Reacties vooralsnog intern.

‘Waar zijn je lesvoorbereidingen?’ Gelach, niet al te hard.
Opleiders en begeleider hameren vaak op structuur  Daan wil vrijer. Kan structuur vrijheid brengen? Moet je valkuilen (her)kennen om ze te vermijden? Kun je er op gevoel langs? Doodt structuur gevoel?

‘Door opschrijven wordt het duidelijker.’ Daan knikt, omdat hij hiervoor heeft gekozen.
Is dat zo?

‘Als jij het niet vervelend vindt.’ De begeleider is al opgestaan voor hij deze woorden heeft gesproken en neemt een stukje les over. Er wordt nu harder gelachen. Geroezemoes, onderlinge interacties, de docenten worden even leerlingen.
Is stilte nodig? Hoe lang kan in stilte luisteren effectief zijn? Hoeveel mis je als je niet stil bent?

‘Doelen operationaliseren’, zegt Daan. Ik schrik van zijn woorden.
De interactie is de essentie. Iemand moet het gesprek beginnen. Ook al gaat het nog zo traag. Zien doet begrijpen. Het kost moeite om te kijken om te zien.

Dan is Daan er een tijdje niet. Hij is er natuurlijk wel, maar niet op school. Hij twijfelt. Hij is aan het leren.

Daan komt terug en laat ze hun mobiel gebruiken en de leerlingen doen mee. Daan is hun wereld ingestapt en dwingt ze niet in die van hem.

Ze gaan voetballen. De leerlingen van Daan met zij die in de buurt wonen maar van ver komen. Daan heeft de eerste stap geregeld, zijn leerlingen zetten de volgende.

Er volgt een discussie over de film. Met vooraf bedachte vragen en betrokken docenten. Docenten die daar zitten in hun ‘vrije tijd’, omdat zij daarvoor hebben gekozen. Het gaat over burgerschap en vorming daarvan. Het gaat over kennis versus kunde. De docenten delen graag, zij praten graag. Soms teveel, maar wel vanuit drijvende kracht. Het gaat over #onderwijs2032 en burgerschapsvorming. ‘Dat doen we allemaal al!’ De ontzuiling heeft een groot effect gehad op het onderwijs. ‘Een docent moet het ook maar allemaal kunnen.’
Diversiteit van docenten sluit aan bij en levert diversiteit van leerlingen. 
De obstakels? ‘Tijd!’ ”Programma’. ‘Klasgrootte.’ ‘Rooster.’ Welke vraag je ook stelt, deze antwoorden komen altijd terug.

Er is ook iemand van de schoolleiding aanwezig en zij zegt iets dat zo overduidelijk is dat het vaak wordt vergeten. ‘Het gaat niet om geld, het gaat om keuze’s. Ruimte is er genoeg.’
En wie neemt hem of geeft hem? Wie laat toe dat hij wordt genomen?

Het zien van de film bracht mij terug naar mijn eigen tijd als stagiair. Ik had een begeleider van de ‘oude’ stempel, directief, overtuigd van haar eigen gelijk. Ik had collega’s met een verdorde blik, murw door wat telkens weer had gemoeten en wat zij zo toch goed mogelijk hadden proberen te doen. ‘NIET ZO WORDEN.’  Dat is wat ik mij toen voornam en gelukkig altijd heb onthouden. Ik zie dat het kan gebeuren, ik zie waardoor het gebeurt. Maar ik niet. Daan niet.

De film en de discussie stelden mij ook twee vragen. Wat is burgerschap en doe ik iets aan burgerschapsvorming? Voor mij is burgerschap bewust deelnemen aan de maatschappij. Ja, ik doe er iets mee in mijn lesgeven, door als docent mezelf en dus burger te zijn, daar waar het past, daar waar het kan. Eerlijk, zonder masker. Gewoon, gewoon.

Daan doet zijn best de wereld zijn lokaal in te halen. Maar hij doet meer. Hij gaat verder. Hij neemt zijn leerlingen de wereld in. Letterlijk. En hij laat ons zien dat het werkt. Hoe belangrijk ze ook zijn, Daan laat ons zien dat het niet gaat om lesvoorbereidingen op papier, met vakjes en vinkjes. Het gaat om leren. Dat Daan dat heeft geleerd is duidelijk.

In één les heeft Daan het jaar voor zijn leerlingen gemaakt.

Daan heeft op het moment van dit schrijven nog geen baan. Hij verdient er wel een. Ergens is er een school die Daan verdient. Ergens zijn er leerlingen die Daan verdienen. De maatschappij verdient Daans. Daans maakt meer dan vakkenvullers. Daans verbinden. Daans maken burgers.

Zodra de discussie is afgelopen staan de docenten op. Zij maken direct van de Open U weer rijtjes van twee.

Toch zijn er zaadjes gepland. Er zijn docenten van deze school die gaan nadenken over Daan en hoe hij zijn leerlingen de wereld in bracht. Zij gaan dit ook doen, dat zie ik.

Dank je, Daan.

Bron: http://www.vpro.nl/programmas/2doc/2016/Maatschappijleer

Daan en telefoontjes CiWE86JW0AA0nyO

Advertenties

Daan en het begin van de Maatschappijleer

april 27, 2016

Op 16 mei zal door de VPRO op NPO 2 – om 20.55 uur – de documentaire 2DOC: Maatschappijleer worden uitgezonden. In de film wordt de 26-jarige Daan Faasen gevolgd als student van de Academische opleiding Maatschappijwetenschappen, bij zijn eerste stappen in de lespraktijk op het Theresialyceum in Tilburg. Wat zijn zijn ervaringen? Kan hij in de klas waarmaken wat hij voor zich ziet in zijn hoofd? Hoe gaat hij om met eisen? Welke obstakels komt hij tegen? Hoe verwerkt hij de gebeurtenissen van vandaag in de les van morgen? Hoe begint Daan aan zijn leer van de Maatschappij?

Op 14 mei is er al de gelegenheid de film te zien tijdens een voorvertoning, gevolgd door een nagesprek, in de Balie in Amsterdam.

In de maanden mei en juni zal deze film langs tien verschillende middelbare scholen toeren, waar aansluitend een gesprek over burgerschapsvorming zal worden gehouden. Op 15 juni is er een groot slotdebat over burgerschapsvorming in de Balie in Amsterdam.

Een aantal edubloggers van HetKind heeft de film reeds mogen zien en zij gaan er ieder op hun eigen wijze een verhaal over schrijven. Deze verhalen zullen na het vertonen van de film op 16 mei verschijnen. Ook zullen de edubloggers aanwezig zijn op de scholen om wat zij ervaren tijdens de gesprekken met de leerlingen te spiegelen aan hun eigen beelden over burgerschapsvorming. De verhalen zullen mogelijk een bijdrage kunnen leveren aan het slotdebat op 15 juni.

Ik heb als een van de edubloggers inmiddels een verhaal geschreven over wat de film over Daan in mij los maakte, tijdens het zien en tijdens het overdenken daarna. Dit verhaal is nog even onder embargo. Ik zal ook aanwezig zijn bij het vertonen van de film op een van de scholen en mijn ervaringen met de reacties en interacties van de leerlingen proberen te vangen in woorden.

Een trailer van de film is hieronder te zien. Heb je na het zien hiervan interesse meld je dan aan voor de voorvertoning op 14 mei en/of het slotdebat op 15 juni.

Maatschappijleer – Officiële trailer from eenvandejongens on Vimeo.


%d bloggers liken dit: