Huiswerk alleen als het zinvol is

augustus 11, 2016

een-goede-leraar is het halve huiswerk

Op twitter kwam een aantal dagen geleden de vraag langs of er in Nederland VO scholen zijn die geen huiswerk geven. Er kwamen een aantal reacties, soms vergezeld van opmerkingen over wat nu precies huiswerk is. Het zette mij, opnieuw, aan het denken over nut en noodzaak van huiswerk.

Huiswerk geldt denk ik voor de meeste scholen, docenten en leerlingen tot een van die dingen die onlosmakelijk bij onderwijs en leren horen. Huiswerk is een van die dingen waar niet al teveel over wordt nagedacht. In het algemene beleven vinden leerlingen dat er te veel huiswerk wordt opgegeven en docenten dat er te weinig wordt gemaakt.

Hoe kijken leerlingen naar huiswerk?

De Vlaamse Scholieren Koepel heeft onderzoek gedaan naar hoe leerlingen tegen huiswerk aankijken, waarbij huiswerk alles is wat thuis gedaan moet worden voor school, en hier kwam onder andere het volgende uit:

  • De huistaken en lessen zijn vaak onevenwichtig gespreid, er is sprake van piekbelastingen.
  • Aan leren plannen en leren leren wordt weinig aandacht besteedt.
  • De invulling van huiswerk blijft ‘klassiek’.
  • De verwachtingen van leraren liggen onrealistisch hoog.
  • Er is behoefte aan gedeelde afspraken en een gedeelde visie.
  • Goede wil en de durf om bij te sturen worden zeer gewaardeerd.

Uit het onderzoek blijkt dat leerlingen niet tegen huiswerk zijn, maar dat het voor hen belangrijk is dat het ook als zinvol wordt ervaren. Ik heb geen vergelijkbaar onderzoek uit Nederland kunnen vinden maar ga er van uit dat de uitkomsten niet essentieel anders zullen zijn. Opvallende zaken die

Tips voor docenten

Het onderzoek is kort samengevat in de volgende vijf tips voor docenten. Ik heb er zelf een zesde aan toegevoegd, die ook volgt uit het volledige onderzoek.

1. Zorg voor een goede planning
Geef leerlingen inspraak in de timing van je deadline. Bekijk samen met hen of je huiswerk combineerbaar is met andere taken die ze hebben. Help hen ook bij het plannen en organiseren.

2. Geef nuttige en afwisselende taken
Huiswerk is geen bezigheidstherapie. Geef een taak die nuttig is. Een aanvulling op wat in je les aan bod kwam als extra oefening, bijvoorbeeld. Ga regelmatig op zoek naar uitdagende en originele opdrachten.

3. Wees duidelijk
Maak je leerlingen duidelijk hoe ze jouw taak moeten maken. Maar vertel ook waarom je voor die taak kiest. Zorg er voor dat leerlingen vragen kunnen stellen en feedback kunnen geven.

4. Differentieer je huiswerk
Niet elk kind kan evenveel aan. Zinvol huiswerk houdt rekening met de verschillen tussen leerlingen.

5. Respecteer het huiswerkbeleid
Maak samen met leerlingen afspraken over huiswerk. Pas je taken in binnen het beleid van de school. Maar vraag ook feedback aan je leerlingen over je aanpak.

6. Beloon inspanningen
Maak leerlingen duidelijk, in woord en beoordeling, dat jij je bewust van het verschil tussen het leren van een aantal woordjes en een groepsopdracht waarvoor zij regelmatig bijeen zijn moeten komen

De zes tips lijken zeer voor de hand liggend. Toch denk ik dat het nuttig is ze te delen, zeker om aan het begin van het jaar eens kritisch te kijken naar onze omgang met huiswerk.

Bronnen:
Hoe maak je huiswerk zinvol in vijf stappen?
Het volledig onderzoek van de VSK is hier terug te vinden.

huiswerk en olympische spelen amsterdam-1003_2


Hoe beslist een mens die lesgeeft op een school?

augustus 3, 2016

Kanaal Bocholt Herentals kanaalbordje615

Vakantie is een tijd van relatieve rust. Een periode waarin wat meer ruimte is voor ongericht overdenken en met gedachten niets hoeven doen.

Ik wandelde in Lommel, Belgie, langs het Kanaal Bocholt Herentals. Zo’n 5 kilometer lang rechtdoor. Het kabbelende water links, vooral bos met daarachter huizen rechts.

Hoe beslist een mens die lesgeeft op een school? Voor mij werden 5 stappen zichtbaar.

  1. Als mens
  2. Voor de leerling
  3. Voor het leren
  4. Als docent
  5. Als werknemer van een school

Ik nam de brug linksaf, terug richting Nederland.

Kanaal_Bocholt-Herentals wikipedia

 


Brainstormen is dom – Brainwriten is slim

augustus 3, 2016

Brainwriting 1702-1252709341CgRp

Brainstormen wordt vaak gezien als een effectieve manier om met een groep mensen tot goede ideeën te komen. Onderzoek heeft echter laten zien dat het dat niet is, integendeel. Mensen genereren juist meer ideeën wanneer zij alleen werken dan wanneer zij in een groep brainstormen. Er is wel een manier om toch als een groep tot nog meer ideeën te komen, deze techniek heet brainwriting. Een recente praktijk studie laat zien hoe deze techniek het beste kan worden ingezet.

Een van de belangrijkste nadelen van brainstormen met een groep is dat er maar één persoon tegelijk aan het woord is. Dit leidt ertoe dat, terwijl een persoon zijn idee deelt andere personen op dat moment hun idee mogelijk vergeten. Tegelijkertijd bestaat de mogelijkheid dat slechts een paar mensen de brainstorm gaan domineren of dat de groep zich vooral gaat richten op de ideeën die reeds gedeeld en zichtbaar zijn.

Onderzoek heeft tegelijkertijd laten zien dat een groep wel degelijk tot meer ideeën kan komen doordat individuen door het zien van andere ideeën zelf weer met nieuwe komen.

Het zit hem dus vooral in de uitvoering en zo is de techniek van brainwriting tot stand gekomen, waarbij de kracht van het individu en de groep worden gecombineerd. Bij brainwriting schrijven de deelnemers hun ideeën op een stuk papier in plaats van deze direct in de groep in te brengen. De papieren worden vervolgens doorgegeven en deelnemers lezen zo de ideeën van anderen en blijven doorgaan met die van henzelf op te schrijven.

Uit het meest recente praktijk onderzoek blijkt dat een herhaalde afwisseling van brainwriting in een groep met individueel brainstormen tot de meeste ideeën leidt. Nadat ideeën in een groep zijn uitgewisseld blijkt er voor het individu een toename van zijn creativiteit plaats te vinden. Het is hierbij van belang de individuele sessie steeds zo snel mogelijk na de groepsessie uit te voeren.

Toepassing in het onderwijs

Vormen van brainstormen worden ook in het onderwijs gebruikt, bijvoorbeeld bij de introductie van een nieuw onderwerp, ‘wat weten we hier al van?’, of bij het zoeken naar manieren voor het oplossen van een vraagstuk, ‘hoe zouden we dit kunnen aanpakken?’

Brainstormen kan ook in het onderwijs, of het nu gaat om activiteiten in de klas met leerlingen of met collega’s tijdens een studiedag, dus het beste worden uitgevoerd in de vorm van brainwriting. Laat individueel ideeën op papier noteren, bekijk deze papieren vervolgens in een groep en laat ze opnieuw persoonlijk aanvullen. De meeste ideeën zullen worden gegenereerd als deze werkwijze een aantal maal achter elkaar wordt uitgevoerd.

Bron:
Annie Sneed. Brainstorming is dumb. Co.Design.


Samen maken

juli 14, 2016

Op 19 maart 2015 was de eerste MeetUp010, ‘De onderwijzer aan de macht’. Deze MeetUp werd georganiseerd naar aanleiding van de VPRO Tegenlicht uitzending ‘De onderwijzer aan de macht’. Het werd een druk bezochte bijeenkomst. Er was plaats voor 200 mensen en er was een wachtlijst…

Nu, anderhalf jaar later, aan het eind van schooljaar 2015-206, zijn er 7 MeetUp010 bijeenkomsten geweest, georganiseerd door een team dat inmiddels is gegroeid tot 16 mensen, die in steeds wisselende samenstelling het voortouw nemen voor een bijeenkomst. Die mensen doen dat met een kloppend hart voor onderwijs, zij worden niet betaald, zij komen bij elkaar, eten gezamenlijk en bespreken ideeën, mogelijkheden, verdelen het werk en gaan aan de slag. Woorden en daden. 010.

De onderwerpen van MeetU010 zijn zeer gevarieerd geweest. De locaties evenzeer, geen twee keer heeft een MeetUp010 op dezelfde locatie plaatsgevonden. MeetUp010 wordt inmiddels breed gedragen en levert voor alle geledingen van het onderwijs, van PO tot HBO, waardevolle bijeenkomsten waar kennis gedeeld wordt en verbindingen gelegd worden.

MeetUp010#1 De onderwijzer aan de macht. Een brede bijeenkomst over de mogelijkheden tot anders dan standaard onderwijs.

MeetUp010#2 MeetUp010 meets edcampNL. Een parade van onderwerpen waar in kleine groepen op in werd gegaan.

MeetUp010#3 De staat van de leraar. Over de positie van de leraar aan de hand van het onderzoek dat hierna is gedaan.

MeetUp010#4 De klas is de wereld. Over omgaan met indrukwekkende gebeurtenissen in de wereld, zoals aanslagen.

MeetUp010#5 Laat mij leren! Over leerlingen ruimte geven en geven wat zij nodig hebben.

MeetUp010#6 Past het onderwijs? Over passend onderwijs maar ook of onderwijs past bij wat de samenleving vraagt.

MeetUp010#7 De drukpers van het onderwijs. Over prestatiedruk in het onderwijs. Zowel voor leerlingen als leraren.

De mensen achter MeetUp010 gaan, gedragen door het succes van de MeetUp010 en gevoed door hun passie voor nog beter onderwijs, ook volgend schooljaar weer volop aan de slag met het organiseren van bijeenkomsten. Er liggen inmiddels 6 thema’s klaar, de onderwerpen blijven nog even geheim.

Nu net voor, of net in, de zomervakantie zijn een aantal mensen deze week bezig met de organisatie van de eerste bijeenkomst van schooljaar 2016-2017, MeetUp010#8, die zal gaan over Maker Education en zal plaatsvinden op woensdag 21 september. Morgen gaan we kijken bij een van de mogelijk locaties…

Maker Education is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen actief aan de slag gaan om iets te maken. Het uitwerken van een opdracht, het oplossen van een probleem of gewoon zelf creatief aan de slag gaan staan centraal. Ook op Nederlandse scholen wint Maker Éducation snel aan terrein.

Meer informatie over Maker Education is in de volgende korte video te vinden:

Het programma is nog niet helemaal rond maar in ieder geval zal Arjan van der Meij, een van de aanjagers van Maker Education in Nederland, aanwezig zijn. In de onderstaande video is hij kort aan het woord.

Ook Astrid Poot, de bedenker van de fantastische klooikoffers, zal er zijn.

En natuurlijk zal er gemaakt gaan worden. Ervaren wat het is om te leren door te maken is leren door te maken en niet alleen te luisteren naar woorden. Een keuzemenu zal er voor zorgen dat iedereen kan gaan maken wat hij/zij wil.

Inschrijven voor MeetUp010 kan hier. De laatste informatie zal steeds te vinden zijn op site van MeetUp010.

Geef je op. Voor je het weet sta je op de wachtlijst! 😄

Update: de locatie is inmiddels vastgelegd, en is een prachtige voor deze makers bijeenkomst: de RDM werf!

MeetUp010#8 RDM CoCb9s7WYAEX8NeTekening: Claire Ohlenschlager

 

 


De waarde van een gemiddeld cijfer

juli 13, 2016

De overgangsvergaderingen zijn weer geweest. Leerlingen zijn bevorderd, of niet. Leerlingen zijn besproken, of niet. Er is feest gevierd, of er is gehuild.

Op de meeste scholen in Nederland wordt gewerkt met een set bevorderingsnormen. Een leerling die aan alle normen voldoet wordt bevorderd. Een leerling die aan een x aantal normen niet voldoet wordt besproken. Een leerling die aan een y aantal normen niet voldoet wordt afgewezen.

Op de meeste scholen in Nederland zijn cijfers de belangrijkste criteria die in de bevorderingsnormen zijn opgenomen.

Aan het eind van het jaar is er een cijfer voor elk vak. Voor elk vak is dit het gemiddelde van alle cijfers over het gehele jaar.

Dat cijfer is dus één cijfer. Dat cijfer is dus één gemiddelde.

Je kunt je afvragen wat de waarde is van een gemiddeld cijfer.

Cijfers zijn verleidelijk. Zij zijn een getal en suggereren dat dit getal ergens voor staat. Cijfers zijn getallen die een absoluutheid suggereren over het meten van de kennis en kunde van een leerling.

Ik denk dat we heel voorzichtig dienen te zijn met het hechten van waarde aan gemiddelde cijfers.

Welke van de onderstaande leerlingen zouden bevorderd kunnen worden? Welke van de volgende leerlingen zouden besproken kunnen worden? Welke van de volgende leerlingen zijn bevorderd? Welke van de volgende leerlingen zijn niet besproken?

Wat zou jij doen? Wat doe jij volgend jaar?

Gemiddelde cijfers 2016-07-13_1051

 


Nakijkcommissie

juli 12, 2016

Leerlingen willen liever geen toetsen maken. Docenten willen liever geen toetsen nakijken. Docenten willen wel dat leerlingen iets leren. Leerlingen willen ook iets leren. Enter: de nakijkcommissie.

Het begon met een tweet van  Iris Driessen @irismp.

Nakijkcommissie tweet 1 irismp 2016-07-12_0950

Wat mij persoonlijk vooral aantrok was de eerste zin. ‘Ik ga het doen.’

Hoe het werkt

Elke toets is een groep van 5 leerlingen verantwoordelijk voor het nakijken van de toetsen van de hele klas. Zelf hoeft de nakijkcommissie de toets niet te maken. Zij bespreken vooraf met de docent de toets en het antwoordmodel. Er zijn zes toetsen per jaar, iedereen komt aan de beurt. De leerlingen van de nakijkcommissie krijgen een 8 voor de tijd en de moeite. Dat is het.

Er kwamen snel reacties op twitter. Dat het een briljant idee is was direct duidelijk.

Voor leerlingen. Iedere leerling komt eens per jaar aan de beurt om na te kijken. Hiervan, en van de voorbespreking met de docent, leren zij, mogelijk nog meer dan van alleen het maken van de toets. Zij leren niet alleen over de inhoud maar ook over het formuleren van antwoorden en het nemen van verantwoording bij het besluiten over wat goed is en wat niet.

Voor docenten. De docent hoeft minder tijd te besteden aan nakijken. Een deel van deze tijd zal gaan zitten in het de leerlingen leren nakijken een feedback geven. Er zal veel meer interactiviteit zijn tussen docent en leerlingen over de stof. De overgebleven tijd kan de docent besteden aan het verbeteren van zijn lessen of het verbeteren van zijn toetsen.

Hoe het in te zetten

De nakijkcommissie kan worden ingezet zoals boven beschreven. Gebaseerd op een berekening van het aantal toetsen per jaar en het aantal leerlingen. De docent zal moeten nadenken over de samenstelling van de nakijkcommissie per toets en de uitvoering van het bespreken van het antwoordmodel. De nakijkcommissie zou ook beperkter kunnen worden ingezet, bij slechts een aantal toetsen per jaar, hoewel het daarmee mogelijk juist de kracht van het idee verliest.

Vrijwel direct na de tweet van Iris kwam er een korte discussie op gang op twitter. Die ging vooral over de ‘beoordeling’ van het werk van de nakijkcommissie.

Nakijkcommissie tweet 3 Frans 2016-07-12_0958

De vraag die in deze discussie vooral naar voren kwam is of de leerlingen van de nakijkcommissie een cijfer moeten krijgen voor hun werk, en zo ja hoe dit bepaald zou moeten worden. Ik heb hierover met Rob van Bakel @RPvanBakel een email uitwisseling gehad en samen met andere reacties op twitter zijn wij gekomen tot de volgende opties:

  • de leerlingen krijgen een vast cijfer voor hun werk voor de nakijkcommissie, bijvoorbeeld een 8 zoals Iris dit voorstelt
  • de leerlingen krijgen geen cijfer
  • de leerlingen geven zichzelf een cijfer
  • de leerlingen krijgen een cijfer voor hun nakijkwerk en feedback, dit cijfer wordt gegeven door de docent
  • de leerlingen krijgen een cijfer voor hun nakijkwerk en feedback, dit cijfer wordt gegeven door de leerlingen

Gaat het gebeuren?

Ja. In ieder geval gaat Iris het doen. 😄

Een dag later kwam er ook een reactie van de mannen die zeker ook van daden zijn naast hun woorden.

Nakijkcommissie tweet 2 Per-Ivar 2016-07-12_0952

 

En ja. Ik ga het ook doen. In klas vier. Ik kies voor de optie waarbij de leerlingen een cijfer geven aan hun peers voor de feedback. Dit zijn mijn leerlingen bij opdrachten uit eerdere jaren al gewend en past dus in mijn situatie. Ik denk dat dit van groot belang is voor het succesvol inzetten van dit briljante idee. Hoe past het in jouw situatie?

Vertrouwen

Een essentiële bouwsteen van een nakijkcommissie is denk ik vertrouwen. Vertrouw jij je leerlingen? Vertrouwen zij jou? Vertrouwen zij elkaar? Misschien is een extra waarde van een nakijkcommissie wel dat het een mooie manier is om vertrouwen te bouwen.

Reageren?

Graag! Dat kan onder deze post maar bijvoorbeeld ook op de Facebook groep Actief leren zonder cijfers waar Sander Claassen een discussie hierover heeft gestart.


Dit moet ik onthouden

juli 11, 2016

Onderstaand verhaal is op verzoek als ‘persoonlijke canon’ geschreven aan de hand van een aantal vragen en een interview en als zodanig verschenen in het juni-nummer van het vakblad voor voortgezet onderwijs vantwaalftotachttien.

Leraar Frans Droog (55) is dezelfde als persoon Frans Droog (55). En zo droog als het hier staat is hij echt. Hij kan niet anders zijn.

Frans is docent Biologie en Mens en Natuur op een havo-vwo Daltonschool. Hij studeerde plantenveredeling en moleculaire biologie aan de Wageningen University en promoveerde daarna op de Leidse Universiteit. Vervolgens werkte hij 10 jaar als onderzoeker op een aantal Universiteiten in Nederland en de Verenigde Staten.

‘Wat ik vooral leuk vond aan het doen van onderzoek was de mate van vrijheid die ik dagelijks had in wat ik deed. Het samen met anderen ontdekken wat nog niemand daarvoor wist! Het werken met studenten, die ik begeleidde bij hun start in de wetenschappelijke wereld. De discussies over de waarde van weten, de avondjes in de eetcafé’s van Leiden. Wat ik minder leuk vond was de race om geld en aanzien die ook in de Universitaire onderzoekswereld duidelijk voelbaar is.

Toen Frans opnieuw een aanvraag moest gaan schrijven voor financiering van de volgende periode van twee of drie jaar besloot hij rond te gaan kijken. Wat zou hij nog meer kunnen gaan doen? Het antwoord lag voor hem voor de hand. Lesgeven. Hij besloot dit voor één dag in de week te gaan doen, als dit zou kunnen. Het toeval hielp hem. Er was een school in de buurt, in zijn geboortedorp ook nog eens, die voor een half jaar lang iemand zochten voor zes uur biologie, per 1 januari 2000. Omdat een docente haar voltijdsbaan niet langer aan kon. ‘Dit moet ik onthouden,’ dacht Frans direct.

Tijdens zijn eerste zes maanden werd Frans begeleid door een ervaren docente. Zij las de krant in de klas terwijl de leerlingen aan het werk waren. Hij herinnert zich nog haar woorden na een week of twee. ‘Het is zo fijn weer eens een stagiair te hebben. Ik doe alles al jaren hetzelfde en wordt nu verleid er opnieuw over na te gaan denken of wat ik doe wel goed is.’ ‘Dit moet ik onthouden,’ dacht Frans.

Hij herinnert zich nog goed een les aan klas 5-havo. Leerlingen die verbaasd opkeken toen hij met zijn boombox binnen kwam wandelen. Wat deed een boombox bij een les over evolutie? Hij had hun aandacht.

‘Evolutie is een heel langzaam en lang proces en wij kunnen ons echt niet voorstellen hoe langzaam en lang. Daarom heb ik er een muziekje bij gebruikt om dit toe te lichten.‘ Hij speelde het hele liedje L’Amour Toujours van Gigi D’Agostini, op dat moment de nummer 1 in de Top-40. Het liedje duurt 3:58 minuten. ‘Dit is hoe lang het leven op aarde bestaat.’ Vervolgens speelde hij een verkorte versie, gevolgd door een kortere, gevolgd door een kortere, gevolgd door een kortere. ‘En nu, hoe lang mensen bestaan, luister goed.’ Een geluidspuls van minder dan een seconde. Stilte. Gevolgd door spontaan applaus. ‘Dit moet ik onthouden,’ dacht Frans.

Op zijn eerste school ontmoette Frans ook een zeer verbitterde bovenbouw docent met een lange carrière achter de rug. Niets was er goed volgens hem. De schoolleiding niet, de methode niet, het ministerie niet, de koffie niet. Op een dag had deze collega zijn anders hermetisch afgesloten kast open gelaten, zodat Frans daar een toets uit kon halen. ‘Wat ik daar vond, gaf mij een hele andere blik op deze collega. Er lagen door hem zelf gemaakte lessen voor vrijwel alle onderwerpen van klas 1 tot en met 6. Er lag daar een ontzettende hoop werk, gemaakt door iemand met passie voor onderwijs. En nu was daar niets van terug te zien.’ Hoe kon dit gebeurd zijn? ‘Dit moet ik onthouden,’ dacht Frans.

‘Toen ik een kind was begreep ik ouderen niet altijd. Ik dacht daarover na. Zij waren toch ook ooit kinderen geweest? Ik wil onthouden wat ik nu voel om niet later zo te worden dat leerlingen mij zien als een oudere die hen niet begrijpt. Hopelijk wel als een wijzere, maar niet als een oudere.’

Twee jaar geleden werd Frans als mentor van een 3-vwo klas gevraagd twee dagen aan het eind van jaar te vullen met projecten. De toetsen waren geweest maar er moesten nog uren verzorgd worden. Frans nodigde onder andere de organisatie ‘GeenSchool’ uit. Zij maakten gezamenlijk een programma waarbij leerlingen verleid werden vanuit een leeg vel na te denken over hoe zij ‘school’ zouden willen zien. Het was mooi weer en de leerlingen zaten deels buiten. Frans was druk in de weer met de organisatie van alle andere activiteiten. Op een gegeven moment werd hem gevraagd buiten te komen.

Een groep van 10 leerlingen had besloten dat zij de efficientie van de lessen wilden verhogen en zij hadden hiertoe het Education Design Lab opgericht. Zij vertelden vol enthousiasme over hun plannen. Ze hadden bedacht dat er ook een begeleider nodig zou zijn voor het contact met de schoolleiding. ‘Ik voelde trots dat dit een resultaat was van mijn inspanningen. Ik voelde trots dat ik hiervoor gevraagd werd. Ik voelde me geraakt.’

Frans laat leerlingen veel keuze en hij betrekt ze bij hun leren. Langzamerhand is dat in de loop der jaren meer en meer geworden. Een uitdaging die hem nu bezighoudt is leerlingen ook te laten leren zonder te toetsen.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 5.106 andere volgers

%d bloggers op de volgende wijze: