Huiswerk alleen als het zinvol is

augustus 11, 2016

een-goede-leraar is het halve huiswerk

Op twitter kwam een aantal dagen geleden de vraag langs of er in Nederland VO scholen zijn die geen huiswerk geven. Er kwamen een aantal reacties, soms vergezeld van opmerkingen over wat nu precies huiswerk is. Het zette mij, opnieuw, aan het denken over nut en noodzaak van huiswerk.

Huiswerk geldt denk ik voor de meeste scholen, docenten en leerlingen tot een van die dingen die onlosmakelijk bij onderwijs en leren horen. Huiswerk is een van die dingen waar niet al teveel over wordt nagedacht. In het algemene beleven vinden leerlingen dat er te veel huiswerk wordt opgegeven en docenten dat er te weinig wordt gemaakt.

Hoe kijken leerlingen naar huiswerk?

De Vlaamse Scholieren Koepel heeft onderzoek gedaan naar hoe leerlingen tegen huiswerk aankijken, waarbij huiswerk alles is wat thuis gedaan moet worden voor school, en hier kwam onder andere het volgende uit:

  • De huistaken en lessen zijn vaak onevenwichtig gespreid, er is sprake van piekbelastingen.
  • Aan leren plannen en leren leren wordt weinig aandacht besteedt.
  • De invulling van huiswerk blijft ‘klassiek’.
  • De verwachtingen van leraren liggen onrealistisch hoog.
  • Er is behoefte aan gedeelde afspraken en een gedeelde visie.
  • Goede wil en de durf om bij te sturen worden zeer gewaardeerd.

Uit het onderzoek blijkt dat leerlingen niet tegen huiswerk zijn, maar dat het voor hen belangrijk is dat het ook als zinvol wordt ervaren. Ik heb geen vergelijkbaar onderzoek uit Nederland kunnen vinden maar ga er van uit dat de uitkomsten niet essentieel anders zullen zijn. Opvallende zaken die

Tips voor docenten

Het onderzoek is kort samengevat in de volgende vijf tips voor docenten. Ik heb er zelf een zesde aan toegevoegd, die ook volgt uit het volledige onderzoek.

1. Zorg voor een goede planning
Geef leerlingen inspraak in de timing van je deadline. Bekijk samen met hen of je huiswerk combineerbaar is met andere taken die ze hebben. Help hen ook bij het plannen en organiseren.

2. Geef nuttige en afwisselende taken
Huiswerk is geen bezigheidstherapie. Geef een taak die nuttig is. Een aanvulling op wat in je les aan bod kwam als extra oefening, bijvoorbeeld. Ga regelmatig op zoek naar uitdagende en originele opdrachten.

3. Wees duidelijk
Maak je leerlingen duidelijk hoe ze jouw taak moeten maken. Maar vertel ook waarom je voor die taak kiest. Zorg er voor dat leerlingen vragen kunnen stellen en feedback kunnen geven.

4. Differentieer je huiswerk
Niet elk kind kan evenveel aan. Zinvol huiswerk houdt rekening met de verschillen tussen leerlingen.

5. Respecteer het huiswerkbeleid
Maak samen met leerlingen afspraken over huiswerk. Pas je taken in binnen het beleid van de school. Maar vraag ook feedback aan je leerlingen over je aanpak.

6. Beloon inspanningen
Maak leerlingen duidelijk, in woord en beoordeling, dat jij je bewust van het verschil tussen het leren van een aantal woordjes en een groepsopdracht waarvoor zij regelmatig bijeen zijn moeten komen

De zes tips lijken zeer voor de hand liggend. Toch denk ik dat het nuttig is ze te delen, zeker om aan het begin van het jaar eens kritisch te kijken naar onze omgang met huiswerk.

Bronnen:
Hoe maak je huiswerk zinvol in vijf stappen?
Het volledig onderzoek van de VSK is hier terug te vinden.

huiswerk en olympische spelen amsterdam-1003_2


Hoe beslist een mens die lesgeeft op een school?

augustus 3, 2016

Kanaal Bocholt Herentals kanaalbordje615

Vakantie is een tijd van relatieve rust. Een periode waarin wat meer ruimte is voor ongericht overdenken en met gedachten niets hoeven doen.

Ik wandelde in Lommel, Belgie, langs het Kanaal Bocholt Herentals. Zo’n 5 kilometer lang rechtdoor. Het kabbelende water links, vooral bos met daarachter huizen rechts.

Hoe beslist een mens die lesgeeft op een school? Voor mij werden 5 stappen zichtbaar.

  1. Als mens
  2. Voor de leerling
  3. Voor het leren
  4. Als docent
  5. Als werknemer van een school

Ik nam de brug linksaf, terug richting Nederland.

Kanaal_Bocholt-Herentals wikipedia

 


Brainstormen is dom – Brainwriten is slim

augustus 3, 2016

Brainwriting 1702-1252709341CgRp

Brainstormen wordt vaak gezien als een effectieve manier om met een groep mensen tot goede ideeën te komen. Onderzoek heeft echter laten zien dat het dat niet is, integendeel. Mensen genereren juist meer ideeën wanneer zij alleen werken dan wanneer zij in een groep brainstormen. Er is wel een manier om toch als een groep tot nog meer ideeën te komen, deze techniek heet brainwriting. Een recente praktijk studie laat zien hoe deze techniek het beste kan worden ingezet.

Een van de belangrijkste nadelen van brainstormen met een groep is dat er maar één persoon tegelijk aan het woord is. Dit leidt ertoe dat, terwijl een persoon zijn idee deelt andere personen op dat moment hun idee mogelijk vergeten. Tegelijkertijd bestaat de mogelijkheid dat slechts een paar mensen de brainstorm gaan domineren of dat de groep zich vooral gaat richten op de ideeën die reeds gedeeld en zichtbaar zijn.

Onderzoek heeft tegelijkertijd laten zien dat een groep wel degelijk tot meer ideeën kan komen doordat individuen door het zien van andere ideeën zelf weer met nieuwe komen.

Het zit hem dus vooral in de uitvoering en zo is de techniek van brainwriting tot stand gekomen, waarbij de kracht van het individu en de groep worden gecombineerd. Bij brainwriting schrijven de deelnemers hun ideeën op een stuk papier in plaats van deze direct in de groep in te brengen. De papieren worden vervolgens doorgegeven en deelnemers lezen zo de ideeën van anderen en blijven doorgaan met die van henzelf op te schrijven.

Uit het meest recente praktijk onderzoek blijkt dat een herhaalde afwisseling van brainwriting in een groep met individueel brainstormen tot de meeste ideeën leidt. Nadat ideeën in een groep zijn uitgewisseld blijkt er voor het individu een toename van zijn creativiteit plaats te vinden. Het is hierbij van belang de individuele sessie steeds zo snel mogelijk na de groepsessie uit te voeren.

Toepassing in het onderwijs

Vormen van brainstormen worden ook in het onderwijs gebruikt, bijvoorbeeld bij de introductie van een nieuw onderwerp, ‘wat weten we hier al van?’, of bij het zoeken naar manieren voor het oplossen van een vraagstuk, ‘hoe zouden we dit kunnen aanpakken?’

Brainstormen kan ook in het onderwijs, of het nu gaat om activiteiten in de klas met leerlingen of met collega’s tijdens een studiedag, dus het beste worden uitgevoerd in de vorm van brainwriting. Laat individueel ideeën op papier noteren, bekijk deze papieren vervolgens in een groep en laat ze opnieuw persoonlijk aanvullen. De meeste ideeën zullen worden gegenereerd als deze werkwijze een aantal maal achter elkaar wordt uitgevoerd.

Bron:
Annie Sneed. Brainstorming is dumb. Co.Design.


MeetUp010 baart MeetUp020

juli 19, 2016

Meet010 logo cropped-SCN_0015-website

Ik schreef hier een aantal dagen geleden een post over het succes dat MeetUp010 afgelopen schooljaar heeft mogen beleven. Ook voor komend schooljaar staan er al weer een aantal mooie, gevarieerde bijeenkomsten gepland. Een van de succesfactoren is in mijn ogen de kracht van het regionaal georganiseerd zijn van MeetUp010. De bijeenkomsten zijn voor iedereen open, maar zijn bewust vooral gericht op het onderwijs en zijn betrokkenen in Rotterdam. De organisatoren komen zelf ook vrijwel allemaal uit Rotterdam of de directe omgeving en zijn daar ook werkzaam. De belemmerende factor (reis)tijd, een kostbaar goed in het onderwijs, wordt hiermee tot een minimum beperkt. Ook zijn de netwerken die nodig zijn voor de organisatie sterk en de lijnen kort.

De post over het succes van MeetUp010 is niet onopgemerkt gebleven en heeft onder andere geleidt tot de oprichting van MeetUp020:

MeetUp020 logo H4n_Jox5_400x400

Verbinden, delen en van en met elkaar leren in het Amsterdamse onderwijs. PO, VO, MBO & HBO. We zijn nog in oprichting. Meetup020@gmail.com als je wil meedoen.

Binnen één dag waren er, na bovenstaande oproep van Sander Claassen @sndrclsn op twitter, al zeven collega’s die willen meehelpen organiseren en zijn er inmiddels 4o volgers.

Gaat er ook een MeetUp030 komen?

Die is er al 😄, alleen heet die anders, namelijk Onderwijs Netwerk 030, ofwel @ON030. Ook zij organiseren MeetUps:

Onderwijs Netwerk regio Utrecht / van en met elkaar leren over onderwijs / open en voor iedereen / MeetUps organiseren en delen met 

ON030 logo 9V-IX65u_400x400

Gaan er komend schooljaar meer MeetUp0x0’s komen?

Mijn verwachting en hoop is van wel. Mocht je interesse hebben dan zijn de mensen van MeetUp010 altijd bereid tips te geven en je kunt hiervoor altijd contact met hen opnemen.

Charlie Hebdo Meetup010 Meetup050 2016-01-07_1828

Hier alvast een aantal tips, uit de werkwijze en ervaringen van MeetUp010:

  • betrek in de organisatie mensen uit verschillende stromen: PO, VO, MBO, HBO, dit vergroot de netwerken
  • maak een whatsapp of slack groep aan voor overleg, dit scheelt veel tijd
  • maak een lijstje en kom als organisatie bij elkaar tijdens een etentje om keuzes te bespreken, wie er bij kan zijn doet mee
  • organiseer gewoon die eerste bijeenkomst, het is nooit perfect
  • bepaal een onderwerp
  • bepaal een datum
  • zoek een locatie, bij voorkeur een school die het initiatief steunt
  • laat een kleine groep de leiding nemen bij de organisatie, gaat veel sneller en vergroot betrokkenheid
  • maak de bijeenkomsten interactief en laagdrempelig, geen lange verhalen van experts
  • plan tijd en ruimte in voor informeel overleg, voor en na de bijeenkomst
  • zet je netwerken in om de MeetUp onder de aandacht te brengen
  • probeer (overkoepelende) schoolbesturen te betrekken, dit maakt het gemakkelijker bekendheid te genereren buiten het eigen en sociale media circuit
  • laat je verrassen door alle positieve reacties en medewerking die je zult gaan krijgen

Alle reacties, opmerkingen en vragen zijn als altijd welkom. Delen is altijd fijn.


Samen maken

juli 14, 2016

Op 19 maart 2015 was de eerste MeetUp010, ‘De onderwijzer aan de macht’. Deze MeetUp werd georganiseerd naar aanleiding van de VPRO Tegenlicht uitzending ‘De onderwijzer aan de macht’. Het werd een druk bezochte bijeenkomst. Er was plaats voor 200 mensen en er was een wachtlijst…

Nu, anderhalf jaar later, aan het eind van schooljaar 2015-206, zijn er 7 MeetUp010 bijeenkomsten geweest, georganiseerd door een team dat inmiddels is gegroeid tot 16 mensen, die in steeds wisselende samenstelling het voortouw nemen voor een bijeenkomst. Die mensen doen dat met een kloppend hart voor onderwijs, zij worden niet betaald, zij komen bij elkaar, eten gezamenlijk en bespreken ideeën, mogelijkheden, verdelen het werk en gaan aan de slag. Woorden en daden. 010.

De onderwerpen van MeetU010 zijn zeer gevarieerd geweest. De locaties evenzeer, geen twee keer heeft een MeetUp010 op dezelfde locatie plaatsgevonden. MeetUp010 wordt inmiddels breed gedragen en levert voor alle geledingen van het onderwijs, van PO tot HBO, waardevolle bijeenkomsten waar kennis gedeeld wordt en verbindingen gelegd worden.

MeetUp010#1 De onderwijzer aan de macht. Een brede bijeenkomst over de mogelijkheden tot anders dan standaard onderwijs.

MeetUp010#2 MeetUp010 meets edcampNL. Een parade van onderwerpen waar in kleine groepen op in werd gegaan.

MeetUp010#3 De staat van de leraar. Over de positie van de leraar aan de hand van het onderzoek dat hierna is gedaan.

MeetUp010#4 De klas is de wereld. Over omgaan met indrukwekkende gebeurtenissen in de wereld, zoals aanslagen.

MeetUp010#5 Laat mij leren! Over leerlingen ruimte geven en geven wat zij nodig hebben.

MeetUp010#6 Past het onderwijs? Over passend onderwijs maar ook of onderwijs past bij wat de samenleving vraagt.

MeetUp010#7 De drukpers van het onderwijs. Over prestatiedruk in het onderwijs. Zowel voor leerlingen als leraren.

De mensen achter MeetUp010 gaan, gedragen door het succes van de MeetUp010 en gevoed door hun passie voor nog beter onderwijs, ook volgend schooljaar weer volop aan de slag met het organiseren van bijeenkomsten. Er liggen inmiddels 6 thema’s klaar, de onderwerpen blijven nog even geheim.

Nu net voor, of net in, de zomervakantie zijn een aantal mensen deze week bezig met de organisatie van de eerste bijeenkomst van schooljaar 2016-2017, MeetUp010#8, die zal gaan over Maker Education en zal plaatsvinden op woensdag 21 september. Morgen gaan we kijken bij een van de mogelijk locaties…

Maker Education is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen actief aan de slag gaan om iets te maken. Het uitwerken van een opdracht, het oplossen van een probleem of gewoon zelf creatief aan de slag gaan staan centraal. Ook op Nederlandse scholen wint Maker Éducation snel aan terrein.

Meer informatie over Maker Education is in de volgende korte video te vinden:

Het programma is nog niet helemaal rond maar in ieder geval zal Arjan van der Meij, een van de aanjagers van Maker Education in Nederland, aanwezig zijn. In de onderstaande video is hij kort aan het woord.

Ook Astrid Poot, de bedenker van de fantastische klooikoffers, zal er zijn.

En natuurlijk zal er gemaakt gaan worden. Ervaren wat het is om te leren door te maken is leren door te maken en niet alleen te luisteren naar woorden. Een keuzemenu zal er voor zorgen dat iedereen kan gaan maken wat hij/zij wil.

Inschrijven voor MeetUp010 kan hier. De laatste informatie zal steeds te vinden zijn op site van MeetUp010.

Geef je op. Voor je het weet sta je op de wachtlijst! 😄

Update: de locatie is inmiddels vastgelegd, en is een prachtige voor deze makers bijeenkomst: de RDM werf!

MeetUp010#8 RDM CoCb9s7WYAEX8NeTekening: Claire Ohlenschlager

 

 


Feedback via OnzeLes

juli 13, 2016

Is het mijn les? Of is het de les van de leerlingen?

Aan het begin van de vakantie ben ik altijd bezig met de voorbereidingen van het nieuwe schooljaar. Ik wil elk jaar een klein beetje beter worden en probeer hiervoor zoveel mogelijk input te krijgen.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat docenten een van de invloedrijkste rollen vervullen op school. Ook blijkt dat zij hun werk nóg beter gaan doen als zij feedback vragen aan hun leerlingen (zie bijvoorbeeld dit OESO rapport). Er zijn vele manieren voor docenten om feedback te verkrijgen. Een nieuwe vorm is de app OnzeLes.

Het is niet mijn les, het is niet de les van de leerlingen, maar het is OnzeLes.

OnzeLes is bedacht door De Nationale DenkTank en ontwikkeld door Stichting leerKRACHT. Twee van de grootste leerling- en studentenorganisaties (LAKS en JOB) enthousiast genoeg over het effect dat ze OnzeLes actief ondersteunen en verspreiden onder hun achterban. Ook twee van de grootste lerarenorganisaties (AOb en CNV-Onderwijs) zien OnzeLes als een mogelijk instrument voor leraren om hun lessen nog beter te maken.

OnzeLes is een programma waarmee leerlingen op een makkelijke en veilige manier feedback kunnen geven aan hun leraar, ondersteund door een web-app. De app laat leerlingen anoniem feedback geven, op zo’n manier dat de leraar altijd gebalanceerde feedback krijgt. OnzeLes is géén beoordeling, maar een middel om voor docenten in kaart te brengen wat er al goed gaat en wat er nóg beter zou kunnen. Een leraar maakt een account aan en binnen dit account maakt hij klassen aan. Vervolgens bespreekt hij met zijn leerlingen wat de kenmerken van een goede les zijn en waar hij dus op feedback op gaat ontvangen. Een sterk onderdeel van OnzeLes omdat er direct al een gesprek is tussen leraar en leerlingen. Is dit proces eenmaal doorlopen dan is het geven van de feedback op een les door de leerlingen eenvoudig een kwestie van net zoveel tops als tips geven. De uitkomsten leiden vervolgens tot een nieuw gesprek en waar nodig acties van de leraar.

In onderstaande video is te zien hoe OnzeLes werkt.

Ik ben er zelf nog niet uit of ik OnzeLes ook daadwerkelijk ga gebruiken komend schooljaar. Ik zie de kracht van de werkwijze maar twijfel of deze uitvoering van feedback vragen bij mij en mijn leerlingen past.


Nakijkcommissie

juli 12, 2016

Leerlingen willen liever geen toetsen maken. Docenten willen liever geen toetsen nakijken. Docenten willen wel dat leerlingen iets leren. Leerlingen willen ook iets leren. Enter: de nakijkcommissie.

Het begon met een tweet van  Iris Driessen @irismp.

Nakijkcommissie tweet 1 irismp 2016-07-12_0950

Wat mij persoonlijk vooral aantrok was de eerste zin. ‘Ik ga het doen.’

Hoe het werkt

Elke toets is een groep van 5 leerlingen verantwoordelijk voor het nakijken van de toetsen van de hele klas. Zelf hoeft de nakijkcommissie de toets niet te maken. Zij bespreken vooraf met de docent de toets en het antwoordmodel. Er zijn zes toetsen per jaar, iedereen komt aan de beurt. De leerlingen van de nakijkcommissie krijgen een 8 voor de tijd en de moeite. Dat is het.

Er kwamen snel reacties op twitter. Dat het een briljant idee is was direct duidelijk.

Voor leerlingen. Iedere leerling komt eens per jaar aan de beurt om na te kijken. Hiervan, en van de voorbespreking met de docent, leren zij, mogelijk nog meer dan van alleen het maken van de toets. Zij leren niet alleen over de inhoud maar ook over het formuleren van antwoorden en het nemen van verantwoording bij het besluiten over wat goed is en wat niet.

Voor docenten. De docent hoeft minder tijd te besteden aan nakijken. Een deel van deze tijd zal gaan zitten in het de leerlingen leren nakijken een feedback geven. Er zal veel meer interactiviteit zijn tussen docent en leerlingen over de stof. De overgebleven tijd kan de docent besteden aan het verbeteren van zijn lessen of het verbeteren van zijn toetsen.

Hoe het in te zetten

De nakijkcommissie kan worden ingezet zoals boven beschreven. Gebaseerd op een berekening van het aantal toetsen per jaar en het aantal leerlingen. De docent zal moeten nadenken over de samenstelling van de nakijkcommissie per toets en de uitvoering van het bespreken van het antwoordmodel. De nakijkcommissie zou ook beperkter kunnen worden ingezet, bij slechts een aantal toetsen per jaar, hoewel het daarmee mogelijk juist de kracht van het idee verliest.

Vrijwel direct na de tweet van Iris kwam er een korte discussie op gang op twitter. Die ging vooral over de ‘beoordeling’ van het werk van de nakijkcommissie.

Nakijkcommissie tweet 3 Frans 2016-07-12_0958

De vraag die in deze discussie vooral naar voren kwam is of de leerlingen van de nakijkcommissie een cijfer moeten krijgen voor hun werk, en zo ja hoe dit bepaald zou moeten worden. Ik heb hierover met Rob van Bakel @RPvanBakel een email uitwisseling gehad en samen met andere reacties op twitter zijn wij gekomen tot de volgende opties:

  • de leerlingen krijgen een vast cijfer voor hun werk voor de nakijkcommissie, bijvoorbeeld een 8 zoals Iris dit voorstelt
  • de leerlingen krijgen geen cijfer
  • de leerlingen geven zichzelf een cijfer
  • de leerlingen krijgen een cijfer voor hun nakijkwerk en feedback, dit cijfer wordt gegeven door de docent
  • de leerlingen krijgen een cijfer voor hun nakijkwerk en feedback, dit cijfer wordt gegeven door de leerlingen

Gaat het gebeuren?

Ja. In ieder geval gaat Iris het doen. 😄

Een dag later kwam er ook een reactie van de mannen die zeker ook van daden zijn naast hun woorden.

Nakijkcommissie tweet 2 Per-Ivar 2016-07-12_0952

 

En ja. Ik ga het ook doen. In klas vier. Ik kies voor de optie waarbij de leerlingen een cijfer geven aan hun peers voor de feedback. Dit zijn mijn leerlingen bij opdrachten uit eerdere jaren al gewend en past dus in mijn situatie. Ik denk dat dit van groot belang is voor het succesvol inzetten van dit briljante idee. Hoe past het in jouw situatie?

Vertrouwen

Een essentiële bouwsteen van een nakijkcommissie is denk ik vertrouwen. Vertrouw jij je leerlingen? Vertrouwen zij jou? Vertrouwen zij elkaar? Misschien is een extra waarde van een nakijkcommissie wel dat het een mooie manier is om vertrouwen te bouwen.

Reageren?

Graag! Dat kan onder deze post maar bijvoorbeeld ook op de Facebook groep Actief leren zonder cijfers waar Sander Claassen een discussie hierover heeft gestart.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 5.089 andere volgers

%d bloggers op de volgende wijze: