Actief aan de slag met Retrieval Practice

september 8, 2018

Bij leren wordt vooral gedacht en gewerkt aan het zorgen dat informatie de hoofden van onze leerlingen inkomt. Minstens zo belangrijk natuurlijk is dat die informatie er ook weer uitkomt.

‘Retrieval practice’ is een leerstrategie die gericht is op het informatie ook uit de hoofden van onze leerlingen krijgen en zo het leren te versterken. Door zeer regelmatig actief informatie terug te roepen wordt het geheugen voor deze informatie versterkt en wordt vergeten verzwakt.

Retrieval practice is een veel onderzochte, aantoonbaar effectieve en eenvoudig uit te voeren manier van leren.

Hier is een voorbeeld van een zeer actieve retrieval strategie die gebruikt kan worden en die slechts een vijf- tot tiental minuten van de les in beslag neemt. Leerlingen reflecteren hier op hun metacognitie als klas, niet alleen individueel.

Actief aan.de slag met Retrieval practice via de Metacognitie Rij:

  1. Leerlingen verzamelen aan een kant van het klaslokaal. De leerkracht noemt een kernbegrip of concept en leerlingen proberen in stiltje de informatie die zij hierover bezitten terug te halen in hun hoofd.
  2. Leerlingen bepalen zelf hoe goed hun begrip is en verplaatsen zich naar een van de drie posities in het lokaal, waarbij zij tegelijkertijd een rij vormen. Zij baseren hun keuze op metacognitie en geven hun antwoord nog niet. De posities zijn gemarkeerd als ‘Zelfverzekerd teruggehaald’ aan een kant, ‘Soort van teruggehaald’ in het midden en ‘Kan het niet terughalen’ aan de andere kant. (De Engelse termen zijn: “Confidently Retrieve It”, “Kind of Retrieved It” en “Can’t Retrieve It”)
  3. Leerlingen bespreken met de leerling die het dichtst bij hen staat wat zij weten of denken te weten over het begrip of het concept, gedurende twee minuten.
  4. Leerlingen gaan vervolgens in contact met de leerling die zo ver mogelijk bij hem vandaan staat en delen, discussiëren, onderwijzen en leren, gedurende opnieuw twee minuten.
  5. De leraar vraagt vervolgens aan de leerlingen die de informatie in eerste instantie niet konden terughalen wat zij geleerd hebben en aan de leerlingen die de informatie zelfverzekerd terughaalden of hen overeenkomstige misvattingen zijn opgevallen.

De Metacognitie Rij werkt snel en zorgt ervoor dat leerlingen opstaan en bewegen. De Metacognitie Rij is bij alle niveau’s en alle onderwerpen te gebruiken en brengt Retrieval practice, Feedback en Metacognitie op een eenvoudige en plezierige manier de klas in.

Dus…, doe het gewoon ergens in de komende weken en betrek leerlingen actief bij Retrieval practice, in slechts een paar minuten van een les.

Ik ga het in elk geval doen deze komende week, bij een aantal van mijn klassen. We gaan actief aan de slag met leren.

Bron:
– Retrieval Practice – Try Metacognition Line Up for retrieval practice and peer feedback

PS: Een van de doelen voor dit schooljaar voor mijzelf is het hier delen van leerstrategieën waarvan aangetoond is dat zij een positief effect op leren hebben, met speciale aandacht hoe deze in de dagelijkse praktijk toe te passen. Weten wat werkt en hoe dit toe te passen in de klas. Deze post is de tweede in deze serie. De eerste was Hoe kun je leren versterken zelfs op de eerste dag van het schooljaar. Een uitgebreidere toelichting en een overzicht hoop ik later te schrijven.

Advertenties

Hoe kun je leren versterken, zelfs op de eerste dag van het schooljaar?

augustus 26, 2018

De scholen zijn alweer gestart of gaan weer starten en in de eerste uren, dagen en weken staat leraren weer een hoop te doen: relaties opbouwen, klassen vormen, materialen organiseren, programma’s afstemmen, zorgen dat de koffiepot gevuld blijft…

Ondanks dat is het mogelijk al vanaf het eerste dag een paar minuten retrieval practice in te voegen in de les. Geen planning en geen cijfers – gewoon alleen leren.

Bij leren wordt vooral gedacht en gewerkt aan het zorgen dat informatie de hoofden van onze leerlingen inkomt. Minstens zo belangrijk natuurlijk is dat die informatie er ook weer uitkomt.

‘Retrieval practice’ is een leerstrategie die gericht is op het informatie ook uit de hoofden van onze leerlingen krijgen en zo het leren te versterken. Door zeer regelmatig actief informatie terug te roepen wordt het geheugen voor deze informatie versterkt en wordt vergeten verzwakt.

Retrieval practice is een veel onderzochte, aantoonbaar effectieve en eenvoudig uit te voeren manier van leren.

Hier zijn drie voorbeelden van retrieval strategieën die al op de eerste dag van de lessen gebruikt kunnen worden en die slechts en paar minuten in beslag nemen.

  1. Twee Dingen. Vraag leerlingen zich twee dingen te herinneren van het afgelopen schooljaar, twee dingen die zij in de vakantie geleerd hebben, twee dingen die ze al weten over de stof van het komende schooljaar
  2. Geheugen Dumps. Laat leerlingen in een minuut alles opschrijven wat zij zich kunnen herinneren over een bepaald onderwerp of al weten van een onderwerp dat dit jaar nieuw gaat zijn. In een biologie klas kan dit bijvoorbeeld zijn alles over voortplanting of evolutie.
  3. Warm Ups. Om kennis te maken zijn ijsbrekers prima maar Warm Ups beter. Leerlingen halen hun eigen informatie en ervaringen terug via grappige vragen die leiden tot een korte discussie of een stemming in de klas. Wat is je minst favoriete ijsje? Waar in de wereld zou je het liefst naar toe reizen en waarom? Zou je liever een zeilboot of een luchtballon hebben en waarom? Welk dier zou een goede muzikant zijn en waarom?

De discussie die volgt na deze activiteiten zorgt voor feedback, die zo belangrijk is voor het leren. Het is aangetoond dat het terughalen van informatie leren verbetert, zelfs voor gerelateerde informatie die niet direct zelf is teruggehaald.

Dus, doe het gewoon en betrek leerlingen direct vanaf dag een bij retrieval practice, in slechts een paar minuten.

Ik ga het in elk geval doen deze komende eerste week, bij al mijn klassen. Ik zal de Twee Dingen en de Geheugen Dumps gebruiken, de Warm Ups dus niet.

Bronnen:
– Retrieval Practice – One Minute
Retrieval Practice – Two Things
Retrieval Practice – Brain Dumps
Retrieval Practice – Warm Ups

PS: Een van de doelen voor dit schooljaar voor mijzelf is het hier delen van leerstrategieën waarvan aangetoond is dat zij een positief effect op leren hebben, met speciale aandacht hoe deze in de dagelijkse praktijk toe te passen. Weten wat werkt en hoe dit toe te passen in de klas. Deze post is de eerste in deze serie. Een uitgebreidere toelichting en een overzicht hoop ik later te schrijven.


The Crowd stopt ermee, ik ga verder!

december 23, 2017

The Crowd logo

Ik voldoe graag aan het verzoek om onderstaand persbericht van The Crowd hier met jullie te delen. Ik heb ook zitting genomen in de Programma Commissie die op 7 april 2018 een spetterend van-voor-door onderwijsfeest gaat neerzetten. Zet de datum in je agenda en meld je vast aan!

AANMELDEN

Persbericht:

Uitnodiging van The Crowd
Na ruim vijf jaar heeft de algemene ledenvergadering (ALV) van The Crowd besloten de vereniging op te heffen. Hier lees je daar meer over. Om het succes van The Crowd te vieren, om afscheid te nemen van de vereniging en om symbolisch ons deel van het stokje over te dragen aan al die andere initiatieven die er inmiddels zijn, organiseert The Crowd op 7 april 2018 in of in de omgeving van Utrecht, voor de laatste maal, een activiteit. Zij nodigt iedereen die werkzaam is in het onderwijs uit om daarbij aanwezig te zijn. Het evenement is gratis voor zowel leden als voor niet-leden.
Het thema is, hoe kan het ook anders: regie over eigen professionalisering. Het wordt een dag waarop een aantal succesvolle activiteiten van The Crowd uit de afgelopen jaren worden herhaald, een dag waarop andere initiatieven met een vergelijkbare doelstelling als The Crowd een podium krijgen, maar vooral een dag waarop leraren samenscholen om met en van elkaar te leren.
 
Ben je werkzaam in het onderwijs? Dan ben je van harte uitgenodigd! Meer informatie volgt spoedig… maar we kunnen nu al zeggen: dat wil je niet missen, dus meld je nu alvast (gratis) aan!

Programma en workshops Teach like a RotterdammerT

februari 22, 2017

teach-like-a-rotterdammert

De focus ligt deze keer op de startende leerkracht. Wat niet wil zeggen dat de bijeenkomst alleen voor startende leerkrachten is. We willen juist ook de interactie ruimte geven. Wat zijn de vragen van een startende leerkracht? Wat zijn de antwoorden van een ervaren docent?

12 april
Hogeschool InHolland
19.00 – 22.00 uur

Aanmelden

Programma.

1. Een belachelijke opening. (die wil je echt missen!)

2. Contact bingo

3. Workshops

4. Afsluiting

5. Borrel

Beschrijving workshops:

1 .HOGE –
             LAGE STATUS
Esther van Meurs
Your Reflection
Dramadocent- trainer- actrice
De termen ‘hoge’ en ‘lage status’ komen uit de theaterwereld. Het gaat hierbij niet om een maatschappelijke status maar om interactie: jouw positie ten opzichte van de ander.  Bij een status horen bepaalde gedragskenmerken als houding, beweging, spiertonus, taal en stemgebruik, die een ongemerkt effect hebben op de toehoorders. Ontdek tijdens de workshop jouw voorkeursstatus en hoe je je gedrag kunt afstemmen op je gesprekspartner om tot een gelijkwaardig gesprek te komen.

2. BBL  project effectieve leraren
Anna Jansen
InHolland 

Wij hebben binnen een subsidietraject van het ministerie van onderwijs onderzoek gedaan naar hoe startende leerkrachten het beste begeleid kunnen worden. In deze workshop houd je je kort bezig met de vormgeving van de begeleiding, de kenmerken van een goede coach en de op een begeleidingsgerichte cultuur van de school.
-Waarom is begeleiding zo belangrijk?
-Hoe doe je dit en wat heb je daarvoor nodig?
-Waar heb je recht op als startende leerkracht?
-Hoe groei je samen van startbekwaam naar vakbekwaam?

3. Gedragsproblemen? Tien tips!
Kees van Overveld.
Schrijver van o.a.: SEL, Sociaal emotioneel leren als basis.
Kees van Overveld werkt veel in ‘moeilijke’ groepen.
Hij observeert en helpt de leerkracht om weer met zelfvertrouwen voor de groep te staan.
In deze workshop zal Kees ingaan op het voorkomen en aanpakken van licht  probleemgedrag.
Met de ‘tien tips van Kees’ kan iedereen morgen aan de slag in zijn klas!

4. Zeven belangrijke dingen die je als Startende Leraar moet DOEN en WETEN!
Judith Porcelijn
Sterke School, voor starters in het onderwijs
Praktisch, actief en meteen te gebruiken in de klas!

5. Die verrekte regels, wat mag er nou en wat moet er nou?
Jorrit Blaas leraar en ambtenaar
Als ‘leraarsambtenaar’ werk niks als beleidsmedewerker voortgezet onderwijs bij het Ministerie van OCW en als economie leraar op het Hyperion Lyceum in Amsterdam. Kortom, ik maak de regels waar ik zelf twee dagen in de week gebukt onder ga. Nou ja, ‘gebukt’. Het is bijzonder interessant om eens te kijken wat er nou eigenlijk écht moet in de (verrekte) regelgeving. Er liggen hier namelijk genoeg kansen, zowel voor starters als voor zittende docenten.

6. Teach like a champion 2.0
Hanneke Keeken
CED

Ken jij het boek Teach like a Champion al? Het boek met 62 technieken om leerlingen te laten excelleren mits je als leerkracht werk gaat maken van deze technieken! In deze workshop vertellen we wat Teach voor jou te bieden heeft en laten we je kennis maken met enkele technieken waarmee je meteen in de praktijk aan de slag kan.

7. Binding met de klas: het belang van de relatie
Mohamed Bouzaine
Mohamed Bouziane is stadssocioloog, oud-docent en onderzoeker. Hij heeft enkele jaren lesgegeven aan jongeren met een rugzak. Momenteel zet hij zich vanuit UrbanTQ in bij het opzetten en doorvoeren van professionaliseringstrajecten van docenten die lesgeven in een stedelijke context.

Wijlen Rita Pierson hoorde een collega-docent zeggen: “They don’t pay me to like the kids.” Zij reageerde heel treffend met: “Kids don’t learn from people they don’t like.” Maar wat betekent dit liken concreet als je voor de klas staat en dagelijks te maken hebt met grootstedelijke uitdagingen in een stad als Rotterdam. Alles wat de stad zo mooi maakt: de diversiteit, het dynamische karakter en onze knokmentaliteit bijvoorbeeld, is eveneens waar ook uitdagingen op klasniveau in terug te vinden zijn. Betekent werken vanuit de relatie inleveren op de gestelde normen, en dus buigen zonder je breekpunt te bereiken, of kan het ook anders?
Toen ikzelf voor het eerst voor de klas stond, vond ik het belangrijk om aardig gevonden te worden door mijn studenten, wat ten koste ging van de gestelde (school)regels. Maar was dat wel de juiste benadering; en wat houdt een ‘goede’ relatie hebben met de leerlingen/studenten in? Tijdens deze workshop zal bij deze vragen worden stilgestaan. De relatie-dimensie van het UrbanTQ-model zal centraal staan, en aan de hand van beeldmateriaal zullen wij het belang van deze dimensie concretiseren en voor een deel uitdiepen.
Voor degenen die Rita Pierson (nog) niet kennen of haar TED talk gemist hebben, raad ik ten zeerste aan het volgende filmpje te bekijken.

8. Project Startende Leerkrachten
Liesbeth van Det
PABO Thomas More
Liesbeth vertelt over het programma waarin PABO Thomas More startende leerkrachten van RVKO begeleidt, middels studiemiddagen, intervisiegroepen, coaching e.d.
Zij zal dit doen samen met een aantal starters en zij-instromers.

9. Onderzoekend Lerend leren in je klas (voor iedereen die graag spelenderwijs leert!)
Inge Schilders
Na jaren werkzaam te zijn geweest in het hoger- en basisonderwijs als intern begeleider en leerkracht, ontwikkelt Inge momenteel educatieve concepten, geeft ze spellen en speelgoed uit en begeleidt ze scholen bij gepersonaliseerd en onderzoekend leren. 

Spel, avontuur, contextleren…we onderstrepen allemaal het belang hiervan. Onderzoekend leren is een prachtig middel om kinderen en jongeren te activeren. Ze te laten ontdekken, te leren van vallen en opstaan en op eigen tempo te laten ontwikkelen.
Maar hoe creëer je zelf makkelijk een onderwijssituatie waarin dit nagenoeg vanzelfsprekend plaatsvindt?
En nog belangrijker? Hoe ziet jouw rol als leerkracht eruit? Hoe beweeg jij je door dit levendige verhaal? Zit je, loop je, kijk je, praat je of stel je alleen maar vragen?
Tijdens deze sessie krijgen jullie kort uitleg over de principes van onderzoekend leren. Vervolgens ga je zelf aan de slag met activerende Diepe Denkvragen die aansluiten bij de fasen van onderzoek. Zodat straks niet jij aan het werk gaat, maar het zij!
Van consumeren naar activeren…!

10. Omgaan met agressie in het onderwijs
Roy Berkhout: docent/trainer bij Justitie
Charmila Maassen: Leerkracht groep 6/7, onderwijstrainer en trainingsacteur
Het komt steeds vaker voor onderwijsgevenden te maken krijgen met (verbale) agressie. Kinderen, jongeren, studenten, maar ook ouders worden steeds mondiger. Wij bieden de tools om adequaat te reageren in een dergelijke situatie. Ons uitgangspunt is dat we moeten voorkomen dat iemand (fysiek) agressief wordt. Hoe doe je dat? In deze workshop krijg je informatie over hoe je je leerlingen kunt begrenzen zonder dat er een machtsstrijd ontstaat. Daarnaast komen de verschillende soorten agressie aan bod en de daarbij passende interventies om te voorkomen dat verbale agressie fysiek wordt. Wist je trouwens dat je met de juiste interventies in 97% van de verbale agressie incidenten kunt voorkomen dat men fysieke agressie gaat gebruiken?
En wordt het alsnog fysiek….Wat dan? Ook aan deze vraag wordt een praktische invulling gegeven.

11. Het vinden van een leuke baan van A tot Z
Wendy Dirks en Mariette Grashoff
DIT IS WIJS!
We zullen de avond starten met tips over het vinden van een passende vacature. Welke baan past bij jou en hoe vind je deze?
Als je de perfecte vacature gevonden hebt, wil je natuurlijk dat ze jou kiezen uit alle sollicitanten. Hoe zorg je ervoor dat jouw CV het meeste eruit springt? Tijdens de workshop krijg je praktische tips en gaan we concreet aan de slag met het ontwikkelen van je eigen CV. De training zullen we afsluiten met do’s en don’ts tijdens een sollicitatiegesprek.
Kortom tips van A tot Z om de ultieme baan te vinden!
Verzoek: Om aan de slag te gaan met het ontwikkelen van je eigen CV, zou het fijn zijn als je als deelnemer aan deze workshop je CV mee zou willen nemen op papier.

12. Leerlingen geven les
Inge Spaander
Docent Media en Entertainment, Thorbecke Voortgezet Onderwijs

13. titel en inhoud volgt…
Hugo de Jonge
wethouder onderwijs Rotterdam

 

 


MeetUp010 blijkt vruchtbare grond

december 11, 2016

meetupnl-logo-twitter-pfzu9-vjRegelmatig schrijf ik hier over MeetUp010, met als laatste bijdrage de titel MeetUp020 is een blijvertje, een blog die eindigde met de woorden: wordt dus vervolgd

Dat vervolg begint nu een steeds vastere vorm te krijgen. Steeds meer mensen willen een MeetUp organiseren in hun eigen omgeving. De vragen die ons daarover bereiken zijn hartverwarmend en verrijkend.

Maandag 12 december gaan daarom wij met 15 mensen uit alle windstreken bijeenkomen om het succes dat MeetUp010 blijkt te zijn te delen. En te vermenigvuldigen. Er staan plannen klaar voor MeetUp’s in 11 steden! Wij zullen gaan praten over de ervaringen die we met MeetUp010 hebben opgedaan en waarvan we hopen dat iedereen die op dezelfde wijze wil leren kan profiteren. Hieronder staan alvast wat wij denken dat onze succesfactoren zijn.

We gaan morgen bijeenkomen en hierover praten tijdens een etentje, in een restaurant, in Utrecht, centraal in Nederland. Dat wordt smullen.

Succesfactoren

Regionaal is de sleutel. Reizen kost tijd. Ervaringen met andere initiatieven zoals edcampNL en The Crowd laten zien dat het ondanks alle welwillendheid niet te doen is om na een lesdag nog meer dan een uur te reizen, zeker niet op regelmatige basis. De bron moet groot genoeg zijn, wat in 010 zeker het geval is, de binding evenzeer.

Organiseer tijdens het eten. Organisatie kost tijd. Ieder mens moet sowieso eten. Eten met gelijkgestemden is gezellig.

Bouw bewust aan een netwerk. Nodig mensen actief uit. Wanneer iemand een persoonlijke vraag krijgt zal hij veel sneller (positief) reageren. Ieder mens wordt graag gewaardeerd.

Zet steeds dezelfde stappen. Bepaal een onderwerp. Prik een datum. Zoek een locatie. Eenvoudig en logisch klinkende stappen. Dat zijn het dus ook.

Vergaderingen (etentjes) gaan altijd door. De organisatie achter MeetUp010 bestaat uit zo’n 15 mensen, die in wisselende kleine groepjes de verantwoording nemen voor de organisatie van een bijeenkomst. Ook al kunnen er maar 2 van de 5 op een afgesproken moment, de vergadering gaat door.

Maak een WhatsApp groep. Mobieltjes maken snelle communicatie mogelijk. Kan ergens iemand fysiek niet bij zijn, kan hij toch zijn mening geven. Schiet je iets midden op de dag te binnen, kun je dat direct delen. Bij MeetUp010 hebben wij meestal 3 tot 4 WhatsApp groepen lopen. De algemene, met iedereen als deelnemer, en de specifieke voor de komende bijeenkomsten.

Bijeenkomsten gaan altijd door. Wanneer een bijeenkomst is gepland gaat deze door. Hoe waardevol een bijeenkomst is wordt niet bepaald door het aantal aanwezigen maar door de kracht van de interacties.

Betrek schoolleidingen en besturen. MeetUp’s zijn heel erg ‘van onderen af’ georganiseerd, ofwel zij komen voort uit de wensen van leerkrachten zelf. Om in contact te komen met andere leerkrachten zijn schoolleidingen en besturen instrumenteel. Veel schoolleidingen en besturen ondersteunen wel degelijk dit soort initiatieven. Zij kunnen nieuwe verbindingen leggen en activiteiten op de kaart zetten via hun mededelingen en agenda’s.

Wees actief op sociale media. Het bestaan van een MeetUp en de activiteiten die zij organiseert is geen vanzelfsprekendheid. Maak melding via zoveel mogelijk verschillende kanalen, sociale media incluis.

Nodig sprekers uit die passen bij je onderwerp. Gebruik het netwerk dat is opgebouwd en steeds verder wordt uitgebouwd om relevante sprekers uit te nodigen. De ervaring leert dat ook zij dit graag komen doen.

Geef voldoende mogelijk tot interacties. In de uitwisseling vindt het leren plaats. Houd presentaties kort en stimuleer vragen en discussie, gericht op de dagelijkse praktijk van morgen en volgende week.

Maak een MeetUp nooit afhankelijk van financiën of een financier. Blijf bij de basis. Het leren, de leerling, de leerkracht, de samenleving. Val niet in de verlokking van het geld dat ook wil dat er iets wordt verteld.

MeetUp’s en hun links

MeetUp’s met een twitteraccount, en een logo. Mooi gezicht toch zo?

MeetUp010  MeetUp020  MeetUp024  MeetUp035  MeetUp040  MeetUp072

meetup010-twitter-logo-9zhwrqfl_400x400
meetup020-twitter-logo-h4n_jox5_400x400

meetup024-twitter-logo-gv0w012m_400x400

meetup035-twitter-logo-qlleaj__400x400

meetup040-twitter-logo-2e7jcbpi_400x400meetup072-twitter-logo-ccss0jx3_400x400

Er zijn plannen in 013, 024, 026, 030 (waar al ON030NL actief is), 0575, 070. Er is de verbinding via MeetUpNL

Er is, na morgen, vast binnenkort een MeetUp bij jou in de buurt. Ga er naar toe en deel. Start er anders een zelf. Er is nog plaats op de kaart van mooi onderwijs. In het Noorden en Zuiden is er nog ruimte.

Nogmaals.
MeetUp’s zijn blijvertjes. Er gaan er meer komen. Zij zijn een mooie vorm.

wordt dus vervolgd…


 

Naast MeetUp’s onder die naam zijn er vele andere initiatieven van mensen uit het onderwijs die regelmatig bij elkaar komen om hun passie te delen en te leren van en met elkaar op een laagdrempelige en praktische manier. Onder de naam Onderwijscafé, POGO, of iets anders.

Wanneer je deelnemer bent aan een van die initiatieven of er een kent geef dat dan hieronder door, dan zetten we ook dat moois op de kaart.

 

 


Nakijkwerk helpt leerlingen lesstof beheersen

november 27, 2016

Interview Bionieuws 19 door Steijn van Schie.

Leerlingen die het nakijkwerk van de docent overnemen? Biologiedocent Frans Droog doet het met een speciale nakijkcommissie. ‘Leerlingen komen boven de stof te staan.’

‘Cijfers geven werkt niet. Op het moment dat leerlingen hun cijfer krijgen, houdt het leren op en zijn ze de stof zowat direct vergeten. Zelfs wanneer ze hun toets terugkrijgen en de fouten nakijken, ligt de focus op het verhogen van het cijfer en niet op een beter begrip van de stof’, vertelt Frans Droog, biologiedocent aan het Wolfert Lyceum in Bergschenhoek. ‘Ik ben daarom altijd op zoek naar andere manieren van toetsen.’

Het idee van een nakijkcommissie voor leerlingen van collegadocent Iris Driessen paste daarom precies in Droogs straatje. ‘Toen ik afgelopen zomer een tweet hierover van Iris voorbij zag komen, was ik direct geïnspireerd. Aangezien niet iedereen op Twitter zit, heb ik het idee uitgewerkt in een blog op mijn website in de hoop meer leraren te bereiken en aan het denken te zetten. En ik ben het natuurlijk meteen gaan doen met mijn eigen 4-vwo-klas.’

Nakijkcommissie
Het concept is simpel: leerlingen kijken elkaars toetsen na en geven feedback. ‘Het begint allemaal wanneer leerlingen de klas inkomen voor een toets waar ze allemaal voor hebben geleerd. Op dat moment kies ik zo’n vijf of zes leerlingen die de toets niet hoeven te maken, maar de nakijkcommissie vormen. Terwijl de anderen aan de slag gaan, maakt de commissie een nakijkmodel. Met andere woorden: ze moeten met elkaar tot overeenstemming komen wat de juiste antwoorden zijn, beslissen wanneer ze wel of niet iets goed rekenen, en bedenken of er nog alternatieve antwoorden mogelijk zijn. Op die manier bereiden ze zich voor op het echte nakijkwerk en denken ze op meta-niveau na over de leerstof.’

In een volgende les kijkt de nakijkcommissie alle toetsen na om vervolgens in een slotles de toets te bespreken. ‘Bij elk fout antwoord staat een toelichting van de commissie en krijgen de leerlingen de kans om met het boek erbij na te gaan of ze het eens zijn met het oordeel. Vervolgens kunnen ze klassikaal in discussie met de nakijkcommissie, waarbij ik mij als gespreksleider zoveel mogelijk op de achtergrond houd. Gedurende het jaar neemt iedereen uiteindelijk een keer deel aan de nakijkcommissie.’

Toetsmoment
Volgens Droog is het een briljante manier om lesstof effectiever te internaliseren. ‘De nakijkcommissie neemt haar taak bijzonder serieus; de leden willen het werk van hun medeleerlingen graag zo goed mogelijk beoordelen. Die krijgen er immers wel gewoon een cijfer voor. Bovendien zijn de leerlingen over een langere periode met de lesstof bezig: minstens drie lessen verspreidt over meerdere weken. Normaal gesproken is dat wel anders. Dan is er één toetsmoment en daarmee is de kous af. En de leerlingen leren dan doorgaans alleen voor het eindresultaat: het cijfer. Die focus op cijfers en waardering zit jammer genoeg ingebakken in het schoolsysteem en in onze maatschappij.’

Aangezien de leerlingen nog steeds een cijfer krijgen voor de toets valt het idee strikt genomen niet onder formatieve evaluatie, een toetsingsmethode waar geen cijfer aan te pas komt. ‘Alhoewel ik volledig formatief lesgeven ambieer, blijft dat lastig voor de bovenbouw’, zegt Droog. ‘Je zit als school toch vast aan de landelijke eisen van toetsing. Maar in de onderbouw zijn er veel meer mogelijkheden en probeer ik verschillende dingen uit.’

‘Een paar jaar geleden heb ik alle schoolboeken in de derde klas verbannen en ben ik fundamenteel anders les gaan geven’

Leerlingen hebben in de derde klas bij Droog inmiddels nauwelijks meer met cijfers te maken. ‘Een paar jaar geleden heb ik alle schoolboeken in de derde klas verbannen en ben ik fundamenteel anders les gaan geven. Ik probeer mijn leerlingen elke les een casus voor te leggen die grenst aan hun belevingswereld. Ze maken opdrachten die aan het einde van de les af moeten zijn en waar ze informatie over moeten opzoeken op internet. Terugvallen op lesstof uit een boek kan niet. Ondertussen kan ik live via Google Docs meekijken hoe het ze vergaat en of ze vragen hebben. Zo ja, dan kan ik naar de desbetreffende leerling toe om hem of haar te helpen. Ik doe bijna niets meer klassikaal. Pratende docenten vinden leerlingen maar niks.’

Toetsen doet Droog door korte digitale vragen voor te leggen, waar leerlingen niet voor hebben kunnen leren. ‘Op die manier zie ik snel en zonder consequentie voor de leerling hoe de voortgang is en waar de kennishiaten van de klas zitten, zowel op individueel als op klassikaal niveau. Daar pas ik dan mijn lessen en individuele aandacht op aan. Slechts een paar keer per jaar krijgen de leerlingen een cijfer, helaas op basis van een toets. Maar die worden doorgaans prima gemaakt, mede doordat ik precies weet hoe het ervoor staat met hun kennis en daarop inspeel. Zowel ouders als leerlingen zijn doorgaans tevreden over deze ietwat ongebruikelijke methode.’

In de bovenbouw blijft het voorlopig bij de nakijkcommissie, een methode die niet alleen voor leerlingen voordelig is. Droog: ‘Docenten hoeven minder tijd te besteden aan nakijken en kunnen een deel van die gewonnen tijd besteden aan leerlingen leren nakijken en feedback geven. Er ontstaat zo meer interactie tussen leerling en docent. Alle andere overgebleven tijd kan de docent besteden aan het verbeteren van zijn lessen of toetsen. Win-win-win dus.’

frans-droog-nakijkcommissie

Frans Droog vlak voor zijn vertrek naar het jaarlijkse Edubloggersdiner in Utrecht, waar de ongeveer vijftig bloggende Nederlandse docenten bij elkaar komen om ideeën uit te wisselen over onderwijs.


MeetUp020 is een blijvertje.

november 2, 2016

MeetUp020 logo H4n_Jox5_400x400

Dinsdag 1 november was de eerste MeetUp020, bij het net opgerichte Cartesius 2 dat zetelt midden in Amsterdam in een prachtig gebouw met een geschiedenis. Na het blijvende succes van MeetUp010 hebben ook in 020 een aantal mensen (@doorbreken @fifischwarz @JasperRijpma @laurapolder @LucSluijsmans @rubiknazarian @sndrclsn) de koppen bij elkaar gestoken en gezegd en gezien dat zij met en van elkaar willen leren en hoe zij dit vorm willen en kunnen geven. Een beetje ‘namens’ MeetUp010, maar vooral als mezelf was ik daarbij aanwezig.

Het onderwerp: inspirerende onderwijsinnovatie.
Er zijn in 020 een aantal ontwikkelingen aan de gang binnen het onderwijs die als nieuw of vernieuwend te bestempelen zijn en hier is veel aandacht voor. Deze vernieuwingen werden en worden in gang gezet door geïnspireerde en inspirerende personen. Wie zijn zij? Wat drijft hen? Wat willen zij bereiken? Hoe zijn zij te werk gegaan? Hoe staat het er nu voor? Welke lessen hebben zij geleerd? Op deze avond was er gelegenheid om kennis te maken met een aantal van deze onderwijs vernieuwers en met hen in gesprek te gaan.

De sprekers: gevarieerd. 

De opzet.
Na de inloop, met de onvermijdelijke maar evenzo noodzakelijke koffie (of thee), was er het welkomstwoord door Sander Claassen @sndrclsn, die zichtbaar onder de indruk was van het feit dat MeetUp020#1 nu echt een feit was en terecht blij met de opkomst, op de avond van een gewone doordeweekse lesdag.
Hierna was het de beurt aan de aanwezige sprekers om in een korte pitch van 2 minuten te vertellen wat zij graag zouden willen vertellen als ze meer tijd zouden hebben en zo mensen naar hun verhaal te lokken. De pitches werden gevolgd door vijf parallelsessies van een uur. De keuze stress sloeg bij mij een beetje toe maar toch wist ik wel waar ik meer over wilde horen. Ik had mij ook al een beetje voorbereid, dat hielp. Er werd uitdrukkelijk opgeroepen bij de sessies interactief te zijn en niet lijdzaam te luisteren. Ook was er de zeer bewust de mogelijkheid om te wisselen van sessie, waarvan voor zover ik heb kunnen zien overigens weinig gebruik gemaakt werd.
De opgedane ervaringen werden na de parallel sessies gedeeld in een ‘Open Space‘, waar ook ruimte was bij de vier pilaren in de aula om specifiek met elkaar in discussie te gaan. Wat hier gebeurde kun je vergelijken met een stel opgeladen batterijen op zoek naar hun konijn. Een heerlijk spektakel.

duracel-konijn

Mijn ervaringen.
Ik koos uiteindelijk in de parallel sessies voor het gesprek met @jjbeckeringh van @cartesius_2, (wat overigens niet mijn originele, voorbereidde keuze was 😀, de  pitches hadden hun werk gedaan). Met 90 leerlingen in twee klassen, die in drie niveau’s worden verdeeld is @cartesius_2 een kleine school, zij bestaat dan ook pas sinds augustus 2016. Er zijn geen traditionele vakken en er zijn geen cijfers. Bam! ‘Elke week gaat het beter’, vertelde Jasper. ‘Met ons en met onze leerlingen’. Dit kun je lezen alsof goedbedoelende naïeve leraren maar wat aandoen met hun nauwelijks doordachte ideetjes, je kunt het ook lezen als ongelofelijk betrokken professionals die het het beste uit henzelf en hun leerlingen willen halen en daar alles voor doen. Dat laatste hoorde ik, ik proefde het ook, het smaakte naar meer. Het deed mij denken aan het prachtige motto van Stichting Leerkracht. ‘Elke dag samen een beetje beter‘. De discussie die Jasper startte ging over twee peilers onder de visie van @cartesius_2, aanspreken van meta-cognitie bij leren en differentiëren. Ik vond zelf de bijdrage van caland 2 hierin een waardevolle. Zij hebben het traject afgelegd van 100 leerlingen naar 700 in vijf jaar en hebben daarmee laten zien dat het anders kan. Zij hebben een rooster met dagdelen waarin een vak staat, de docent beslist verder over de duur van de lessen, het aantal pauzes. Eenvoudig elegant. De tijd was te kort voor meer, dus gaan we later verder.

Na afloop van het ‘officiële’ gedeelte was er nog de optie om de avond af te sluiten in een lokale kroeg. Of ik dat gedaan heb? Het schijnt.

meetup020-biertje-2016-11-02_0644

De conclusies.
MeetUp020#1 was vol. Er waren meer inschrijvingen dan plaatsen. MeetUp020#2 is inmiddels in voorbereiding. MeetUp020 is een blijvertje.

meetup020-smaakt-naar-meer-2016-11-02_0727
MeetUp’s zijn blijvertjes. Er gaan er meer komen. Zij zijn een mooie vorm.

wordt dus vervolgd…

MeetUp010 logo cropped-SCN_0015-website


%d bloggers liken dit: